Bedelli sermaye artırımı, bir şirketin yeni paylar çıkararak yatırımcılardan nakit veya mevzuatın izin verdiği başka bir karşılık sağlaması yoluyla sermayesini artırmasıdır. Mevcut ortaklara, belirlenen koşullarda yeni çıkarılan payları öncelikli satın alma hakkı tanınabilir. Bu hak rüçhan hakkı veya yeni pay alma hakkı olarak adlandırılır.
Şirketler yatırım finansmanı, işletme sermayesi ihtiyacı veya finansal yapılarını güçlendirmek gibi nedenlerle bedelli sermaye artırımına başvurabilir.
BEDELLİ SERMAYE ARTIRIMI NASIL YAPILIR?
Bedelli sermaye artırımında şirketin çıkarılmış sermayesi yeni pay ihracı yoluyla artırılır.
Örneğin sermayesi 100 milyon lira olan bir şirketin yüzde 100 oranında bedelli sermaye artırımı yaptığını varsayalım.
Bu işlem sonucunda şirketin sermayesi 200 milyon liraya yükselir.
Yeni payların satışından sağlanan kaynak, ihraç koşullarına göre şirkete aktarılır. Payların nominal değerinin üzerinde satılması halinde aradaki fark ilgili muhasebe hesaplarında izlenebilir.
RÜÇHAN HAKKI NEDİR?
Rüçhan hakkı, mevcut pay sahiplerinin yeni çıkarılan payları ortaklık oranlarıyla bağlantılı olarak öncelikli satın alabilmesini sağlayan haktır.
Örneğin 100 adet payı bulunan bir yatırımcıya yüzde 100 bedelli sermaye artırımı kapsamında 100 yeni pay alma hakkı tanınabilir.
Ancak bu payları almak için belirlenen kullanım bedelinin ödenmesi gerekir.
Yeni pay alma haklarının sınırlandırılması veya kaldırılması ise ilgili mevzuat ve şirket kararlarına bağlıdır.
RÜÇHAN HAKKI SATILABİLİR Mİ?
İlgili koşulların sağlanması halinde yeni pay alma hakları Borsa İstanbul'daki Rüçhan Hakkı Kupon Pazarı'nda alınıp satılabilir.
Bu nedenle yatırımcı, kendisine tanınan hakkı kullanarak yeni pay alabileceği gibi işlem görme koşullarına bağlı olarak hakkını satabilir.
Hak kullanım süresi, kullanım fiyatı ve işlem takvimi şirket tarafından açıklanır.
BEDELLİ SERMAYE ARTIRIMI HİSSE FİYATINI NASIL ETKİLER?
Bedelli sermaye artırımı sonrasında dolaşımdaki toplam pay sayısı artabilir. Yeni payların belirli bir kullanım fiyatıyla çıkarılması nedeniyle hisse fiyatında teorik düzeltme hesaplanır.
Örneğin 100 adet payı bulunan bir yatırımcının paylarının işlem öncesinde 40 liradan fiyatlandığını düşünelim.
Yüzde 100 bedelli artırımda her yeni payın 10 liradan alınabildiği varsayılırsa, başka bir fiyat etkisi bulunmadığında teorik fiyat 25 lira olur.
Bu örnekte yeni payları almak için ayrıca 1.000 lira ödenir. Teorik fiyat, işlemin gerçekleşeceği piyasa fiyatını garanti etmez.
BEDELLİ SERMAYE ARTIRIMINDA ORTAKLIK ORANI DEĞİŞİR Mİ?
Mevcut ortakların tamamı yeni pay alma haklarını oransal olarak kullanırsa ortaklık yüzdeleri korunabilir.
Ancak bir ortak yeni pay alma hakkını kullanmazsa ve yeni paylar başka yatırımcılar tarafından alınırsa mevcut ortağın şirketteki yüzdesel payı azalabilir.
Bu durum ortaklık payının seyrelmesi olarak adlandırılır.
Bedelli sermaye artırımı bu nedenle hem şirketin finansman yapısını hem de ortaklık oranlarını etkileyebilen bir işlemdir.
Kaynak: Sermaye Piyasası Kurulu, VII-128.1 sayılı Pay Tebliği; Borsa İstanbul, Pay Sahibinin Hakları ve Rüçhan Hakkı Kupon Pazarı.