Bireysel Emeklilik Sistemi'nde katılımcıların birikimleri, seçtikleri emeklilik yatırım fonlarında değerlendirilir. Fon seçimi, birikimlerin hangi varlık gruplarına ve yatırım stratejilerine yönlendirileceğini belirleyen temel unsurlardan biridir. Katılımcılar, mevzuatta tanınan haklar çerçevesinde fon dağılımlarını değiştirebilir ve BEFAS üzerinden farklı emeklilik şirketlerinin uygun fonlarına erişebilir.
BES'te birikimlerin getirisi yalnızca yatırılan katkı payı tutarına bağlı değildir. Katkı paylarının değerlendirildiği fonların performansı da toplam birikimi etkiler.
BES'TE FON SEÇİMİ NASIL YAPILIR?
Bireysel emeklilik sözleşmesi oluşturulurken katılımcıya ilgili emeklilik planı kapsamında sunulan fon seçenekleri hakkında bilgi verilir.
Katılımcı, katkı paylarının hangi fonlarda değerlendirileceğini ve bu fonlar arasındaki dağılım oranlarını belirleyebilir.
Örneğin bir katılımcının birikimlerini iki farklı fon arasında yüzde 60 ve yüzde 40 oranlarında dağıttığını varsayalım.
Fonların değer değişimleri ve dağılım ağırlıkları, katılımcının toplam birikim performansını etkiler.
BES'TE HANGİ FON TÜRLERİ BULUNUR?
Bireysel emeklilik sisteminde hisse senedi fonları, borçlanma araçları fonları, para piyasası fonları, kıymetli maden fonları, katılım fonları ve farklı yatırım stratejilerine sahip diğer emeklilik fonları bulunabilir.
Bu fonların portföy yapıları ve risk özellikleri birbirinden farklıdır.
Örneğin hisse senedi fonları ağırlıklı olarak şirket paylarına yatırım yaparken borçlanma araçları fonları tahvil ve benzeri finansal araçlara yönelir.
FON SEÇİMİ YAPILMAZSA NE OLUR?
Gönüllü BES'te katılımcının herhangi bir fon tercihi yapmaması durumunda birikimleri ilgili düzenlemeler çerçevesinde standart fonda değerlendirilir.
Standart fon da bir yatırım fonudur ve portföyündeki varlıkların değer değişimlerinden etkilenir.
Bu nedenle standart fonda bulunmak, birikimin sabit getirili veya tamamen risksiz olduğu anlamına gelmez.
BES'TE FON DAĞILIMI DEĞİŞTİRİLEBİLİR Mİ?
Evet. Katılımcılar mevzuatta belirlenen koşullarla mevcut birikimlerinin ve yeni ödeyecekleri katkı paylarının fonlar arasındaki dağılımını değiştirebilir.
Fon dağılımı değişikliği hakkı, belirli yıllık kullanım sınırlarına tabidir.
Fon değişikliği ile emeklilik planı değişikliği aynı işlem değildir. Bu iki hak farklı kurallara tabi olabilir.
BEFAS NEDİR?
BEFAS, Bireysel Emeklilik Fon Alım Satım Platformu'nun kısaltmasıdır.
Platform, katılımcıların kendi emeklilik şirketleri dışındaki şirketlerin uygun emeklilik yatırım fonlarına da erişmesini sağlar.
BEFAS işlemleri, katılımcının sözleşmesinin bulunduğu emeklilik şirketi üzerinden gerçekleştirilir.
BEFAS ile yatırım fonlarının alım satımında kullanılan TEFAS farklı platformlardır.
BES FONLARININ PERFORMANSI NASIL KARŞILAŞTIRILIR?
Emeklilik fonlarının geçmiş getirileri, risk düzeyleri, portföy dağılımları ve gider oranları karşılaştırılabilir.
Emeklilik Gözetim Merkezi tarafından sunulan fon bilgilendirme ve karşılaştırma hizmetleri, farklı fonların özelliklerinin incelenmesine olanak sağlar.
Ancak geçmiş dönemde yüksek getiri sağlayan bir fonun gelecekte aynı performansı göstereceği garanti değildir.
BES FONLARINDA YÖNETİM GİDERİ VAR MI?
Emeklilik yatırım fonlarının yönetimi ve faaliyetleri nedeniyle fon varlıklarından karşılanan giderler bulunabilir.
Bu giderler fonun birim pay fiyatını ve katılımcının net getirisini etkiler.
Fonların yatırım stratejileri, riskleri ve giderleri ilgili bilgilendirme belgelerinde açıklanır.
Kaynak: Emeklilik Gözetim Merkezi, Gönüllü BES Fonları ve Katılımcı Bilgilendirme Rehberi; BEFAS Bilgilendirme Platformu; Sermaye Piyasası Kurulu, Emeklilik Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber.