Bileşik getiri, bir yatırımın önceki dönemlerde elde ettiği kazançların da sonraki dönemlerde getiri üretmesiyle oluşan toplam getiridir. Bu yöntemde kazançlar yatırımda kalır ve yeni dönemin hesaplama tabanına eklenir. Bileşik getiri, basit getiriden farklı olarak yalnızca başlangıç anaparasının değil, birikmiş kazançların da değerlendirilmesini esas alır.
Bileşik getiri kavramı mevduat, yatırım fonları ve farklı finansal varlıkların uzun dönemli performansının hesaplanmasında kullanılır.
BİLEŞİK GETİRİ NASIL OLUŞUR?
Bir yatırımın ilk dönemde elde ettiği kazancın anaparaya eklendiğini düşünelim.
İkinci dönemde getiri, başlangıçtaki anapara ile ilk dönemde kazanılan tutarın toplamı üzerinden hesaplanır.
Bu işlem sonraki dönemlerde tekrarlandığında bileşik getiri etkisi ortaya çıkar.
Ancak bileşik getiri oluşması için elde edilen kazancın yatırımda kalması veya yeniden değerlendirilmesi gerekir.
BİLEŞİK GETİRİ NASIL HESAPLANIR?
Her dönemde aynı getiri oranının gerçekleştiği varsayımıyla kullanılan temel formül şöyledir:
Gelecek değer = Başlangıç tutarı × (1 + Dönemsel getiri oranı) ^ Dönem sayısı
Formülde getiri oranı ondalık biçimde kullanılır.
Örneğin 10 bin liralık yatırımın üç yıl boyunca her yıl yüzde 10 getiri sağladığını varsayalım.
Birinci yılın sonunda yatırımın değeri 11 bin liraya yükselir.
İkinci yılın sonunda 12 bin 100 liraya, üçüncü yılın sonunda ise 13 bin 310 liraya ulaşır.
Bu örnekte toplam bileşik getiri yüzde 33,1 olur.
BASİT GETİRİ İLE BİLEŞİK GETİRİ ARASINDAKİ FARK NEDİR?
Basit getiri hesabında her dönemin kazancı başlangıç anaparası üzerinden hesaplanır.
10 bin liralık yatırımın yıllık yüzde 10 basit getiri sağlaması durumunda her yıl 1.000 lira kazanç oluşur.
Üç yılın sonunda toplam kazanç 3 bin lira, birikim ise 13 bin lira olur.
Aynı oran ve sürede bileşik hesaplama sonucunda toplam tutar 13 bin 310 liraya ulaşır.
Aradaki 310 liralık fark, önceki dönem kazançlarının da getiri üretmesinden kaynaklanır.
BİLEŞİK GETİRİDE SÜRE NEDEN ÖNEMLİDİR?
Bileşik hesaplamada dönem sayısı arttıkça önceki kazançların sonraki dönemlere etkisi büyür.
Ancak bu sonuç, getiri oranlarının pozitif kaldığı varsayımına dayanır.
Finansal piyasalarda getiriler her dönem aynı olmayabilir. Negatif getiriler bileşik büyümeyi azaltabilir veya yatırımın değer kaybetmesine neden olabilir.
GÜNLÜK GETİRİLER TOPLANARAK BİLEŞİK GETİRİ BULUNUR MU?
Hayır. Farklı dönemlerdeki getiriler doğrudan toplanmak yerine bileşik biçimde hesaplanır.
Örneğin ilk dönemde yüzde 20 yükselen, ikinci dönemde yüzde 20 düşen yatırımın toplam getirisi sıfır değildir.
100 liralık yatırım önce 120 liraya yükselir, ardından 96 liraya geriler.
İki dönemlik bileşik getiri eksi yüzde 4 olur.
BİLEŞİK GETİRİ GARANTİ EDİLİR Mİ?
Bileşik getiri bir hesaplama yöntemidir; gelecekte belirli bir oranda kazanç sağlanacağı anlamına gelmez.
Gerçek yatırım performansı dönemsel getiriler, maliyetler, vergiler ve nakit giriş çıkışlarından etkilenir.
Kaynak: SEC Investor.gov, Compound Interest; Consumer Financial Protection Bureau, How Does Compound Interest Work?