Brüt getiri, bir yatırımın ilgili hesaplama kapsamında gider ve vergi kesintileri düşülmeden önce sağladığı kazancı ifade eder. Net getiri ise uygulanabilir masraf, komisyon ve vergiler dikkate alındıktan sonra yatırımcıya kalan kazançtır. İki kavram arasındaki fark, yatırımın gerçek finansal sonucunun hesaplanmasında önem taşır.
Mevduat, yatırım fonu, tahvil ve hisse senedi gibi finansal araçların getirileri farklı yöntemlerle hesaplanabilir. Ancak bu araçların tamamında yatırımcının elde ettiği kazanç ile kesintiler öncesindeki getiri arasında fark oluşabilir.
BRÜT GETİRİ NEDİR?
Brüt getiri, yatırımın belirlenen hesaplama kapsamındaki giderler düşülmeden önce elde ettiği kazançtır.
Örneğin 100 bin liraya satın alınan bir finansal varlığın değerinin 120 bin liraya yükseldiğini varsayalım.
Bu yatırımın fiyat değişiminden kaynaklanan brüt kazancı 20 bin lira, brüt getiri oranı ise yüzde 20 olur.
Hesaplama yapılırken yatırımın sağladığı faiz veya temettü gibi nakit gelirlerinin de toplam getiriye dahil edilmesi gerekebilir.
NET GETİRİ NASIL HESAPLANIR?
Net getiri, brüt kazançtan yatırımcıya uygulanabilir giderlerin ve vergilerin düşülmesiyle hesaplanır.
Basitleştirilmiş hesaplama şu şekildedir:
Net kazanç = Brüt kazanç - Masraflar - Vergiler
Net getiri oranı = (Net kazanç / Başlangıç yatırım tutarı) × 100
Örneğin 100 bin liralık yatırımın 15 bin lira brüt kazanç sağladığını düşünelim.
İşlem giderlerinin 500 lira, uygulanabilir vergi kesintisinin ise varsayımsal olarak 1.500 lira olduğu durumda net kazanç 13 bin lira olur.
Böylece yatırımcının net getiri oranı yüzde 13 olarak hesaplanır.
YATIRIMLARDA HANGİ KESİNTİLER BULUNUR?
Finansal araçların türüne göre işlem komisyonları, saklama ücretleri, fon yönetim giderleri ve vergiler uygulanabilir.
Hisse senedi işlemlerinde aracılık komisyonları ve ilgili işlem giderleri maliyeti etkileyebilir.
Mevduat hesaplarında ise faiz geliri üzerinden uygulanabilir stopaj, net faiz tutarını değiştirir.
Vergi ve giderlerin hesaplanma yöntemi yatırım aracına ve ilgili mevzuata bağlıdır.
FON GETİRİSİ BRÜT MÜ NET Mİ?
Yatırım fonlarının açıklanan birim katılma payı fiyatları, fon varlıklarından karşılanan yönetim ücreti ve diğer giderlerin etkisini içerir.
Bu nedenle fonun açıklanan fiyat getirisi, söz konusu fon giderleri düşülmeden önceki brüt portföy getirisi değildir.
Ancak yatırımcıya uygulanabilecek stopaj ve bazı işlem komisyonları, kişisel net getiriyi ayrıca etkileyebilir.
NET GETİRİ İLE REEL GETİRİ AYNI MIDIR?
Net getiri, yatırımın masraf ve vergiler sonrasındaki finansal sonucunu gösterir.
Reel getiri ise enflasyonun satın alma gücü üzerindeki etkisini dikkate alır.
Bir yatırımın net nominal getirisi pozitif olsa bile aynı dönemdeki enflasyon daha yüksekse reel getiri negatif olabilir.
Bu nedenle net getiri ile enflasyondan arındırılmış getiri birbirinden farklı göstergelerdir.
Kaynak: Sermaye Piyasası Kurulu, Yatırım Fonları Tanıtım Rehberi; SEC, How Fees and Expenses Affect Your Investment Portfolio.