CDS, yani kredi temerrüt takası, belirli bir borçlunun borcunu ödeyememesi gibi tanımlanmış bir kredi olayına karşı koruma sağlayan finansal türev sözleşmesidir. CDS primi ise bu korumayı satın alan tarafın koruma sağlayan tarafa ödediği primi ifade eder. Ülke CDS'leri finansal piyasalarda devlet borcuna ilişkin kredi riskinin fiyatlanmasında kullanılan göstergelerden biridir.
CDS'nin açılımı İngilizce "Credit Default Swap" ifadesidir. İşlemin temelinde bir referans borçlu veya borç bulunur. Bu referans bir şirket, banka veya devlet olabilir.
CDS NASIL ÇALIŞIR?
CDS sözleşmesinde koruma alan taraf belirli aralıklarla prim öder. Koruma satan taraf ise sözleşmede tanımlanan temerrüt veya başka bir kredi olayının gerçekleşmesi halinde sözleşme koşullarına göre ödeme yapmakla yükümlü olur.
Bu yapı ekonomik açıdan kredi riskinin bir taraftan diğerine aktarılmasını sağlar.
CDS PRİMİ NEYİ GÖSTERİR?
CDS primi piyasanın ilgili borçlunun kredi riskini nasıl fiyatladığına ilişkin göstergelerden biridir.
Kredi riskine ilişkin algının yükselmesi durumunda koruma talebinin ve CDS priminin artması mümkündür. Risk algısının azalması ise primlerin düşmesine katkıda bulunabilir.
Ancak CDS primini doğrudan belirli bir temerrüt olasılığıyla eşitlemek doğru değildir.
CDS NEDEN BAZ PUANLA İFADE EDİLİR?
CDS primleri çoğunlukla baz puan cinsinden ifade edilir. Bir baz puan yüzde 0,01'e karşılık gelir.
Örneğin 100 baz puan yıllık olarak referans tutarın yüzde 1'ine karşılık gelen bir büyüklüğü ifade eder. Gerçek CDS sözleşmelerinin fiyatlaması, ödeme yapısı ve piyasa uygulamaları daha ayrıntılı olabilir.
5 YILLIK CDS NEDEN SIK DUYULUR?
CDS sözleşmeleri farklı vadelerde düzenlenebilir. Finans piyasalarında beş yıllık vadeler sıklıkla referans göstergelerden biri olarak kullanıldığı için ekonomi haberlerinde "5 yıllık CDS" ifadesi yaygın biçimde görülür.
Bu, bütün CDS sözleşmelerinin beş yıllık olduğu anlamına gelmez.
CDS PRİMİNİ NELER ETKİLER?
Borçlunun mali durumu, borç yükü, finansman koşulları ve ekonomik görünüm gibi temel faktörler kredi riskinin fiyatlanmasını etkileyebilir.
Bunun yanında küresel risk iştahı, piyasa likiditesi ve yatırımcıların riskten kaçınma derecesi gibi piyasa faktörleri de CDS fiyatlarında rol oynayabilir.
Bu nedenle CDS primi tek başına bir ülkenin kesin temerrüt olasılığı olarak okunmaz. Piyasanın kredi riskine ilişkin fiyatlamasını gösteren finansal göstergelerden biri olarak değerlendirilir.
Kaynak: Bank for International Settlements (BIS), Credit Default Swap istatistikleri ve CDS piyasası çalışmaları.