Çin yönetimi, yapay zekâ, biyoteknoloji ve güneş enerjisi alanlarında 40 teknolojinin ihracatını yasaklamayı veya izne bağlamayı öngören düzenleme taslağını yayımladı. Taslağa göre 14 teknoloji için ihracat yasağı, 26 teknoloji için ise lisans zorunluluğu getirilmesi planlanıyor. Düzenleme henüz kesinleşmedi.
ABD ile teknoloji rekabetini sürdüren Çin, stratejik teknolojilerin yurt dışına transferinde yeni sınırlamalar getirmeye hazırlanıyor.
Çin Ticaret Bakanlığı ve Bilim ve Teknoloji Bakanlığı, 16 Ekim'de teknoloji ihracatında yasak ve kısıtlamalara tabi ürün ve yöntemlerin yer aldığı listenin güncellenmesine yönelik taslağı kamuoyuna sundu.
Önerilen değişiklikler; yapay zekâ modellerinden yarı iletken tasarımına, biyoteknolojiden güneş enerjisi üretim teknolojilerine kadar farklı alanları kapsıyor.
14 TEKNOLOJİNİN İHRACATI YASAKLANABİLİR
Taslakta toplam 40 teknolojiye ilişkin yeni kontrol mekanizmaları bulunuyor.
Bunlardan 14'ünün yurt dışına transferinin yasaklanması, kalan 26 teknolojinin ihracatının ise yetkili makamlardan alınacak lisansa bağlanması öngörülüyor.
Yasaklanması planlanan teknolojiler arasında bazı gelişmiş yapay zekâ uygulamaları, biyoteknolojik üretim yöntemleri ve güneş enerjisi ekipmanlarına yönelik teknolojiler yer alıyor.
23 YAPAY ZEKÂ TEKNOLOJİSİ LİSTEDE
Düzenleme taslağı, yapay zekâ alanındaki 23 teknoloji kategorisini kapsıyor.
Listede gelişmiş dil modelleri, yapay zekâ ajanları, büyük ölçekli bilgi işlem kümeleri ve ileri çip tasarımıyla ilgili teknolojiler bulunuyor.
Özellikle hassas verilerle eğitilen modellerin ve kötü amaçlı kullanıma elverişli bazı yapay zekâ sistemlerinin yurt dışına aktarımının sınırlandırılması planlanıyor.
Çin yönetimi, düzenlemelerin ulusal güvenliğin korunması ve stratejik teknolojiler üzerindeki denetimin güçlendirilmesi amacıyla hazırlandığını açıkladı.
AÇIK KAYNAK YAPAY ZEKÂ SİSTEMLERİNE İSTİSNA
Taslakta, kamuya açık hâle getirilmiş ve akademik yayınlarda paylaşılmış teknolojilerin belirli ihracat kısıtlamalarının dışında tutulacağı belirtiliyor.
İnternet siteleri, uygulamalar ve uygulama programlama arayüzleri üzerinden sunulan bazı yapay zekâ hizmetlerinin de farklı değerlendirme ve izin mekanizmalarına tabi olabileceği ifade ediliyor.
Bu nedenle taslak, Çin'de geliştirilen bütün yapay zekâ modellerinin yurt dışında kullanımının yasaklanması anlamına gelmiyor.
GÜNEŞ ENERJİSİ VE BİYOTEKNOLOJİ DE KAPSAMDA
Yeni düzenleme yalnızca yazılım ve yapay zekâ teknolojileriyle sınırlı değil.
Güneş paneli üretiminde kullanılan bazı yöntemler ile fotovoltaik teknolojilerin yurt dışına aktarımı da kontrol listesine ekleniyor.
Biyoteknoloji alanında ise belirli hücre ve gen tedavisi üretim platformlarına yönelik sınırlamalar gündemde bulunuyor.
Önerilen kontroller, tamamlanmış güneş panellerinin tamamına yönelik genel bir ihracat yasağından farklı olarak belirli üretim teknolojilerinin ve teknik bilginin transferine odaklanıyor.
15 KASIM'A KADAR GÖRÜŞ TOPLANACAK
Çin yönetimi, taslak düzenlemeyi kamuoyunun değerlendirmesine açtı.
İlgili taraflar 15 Kasım 2026 tarihine kadar görüşlerini iletebilecek.
Düzenlemenin son şekli, görüş sürecinin ardından belirlenecek. Bu aşamada önerilen 14 yasak ve 26 lisans zorunluluğu kesinleşmiş uygulamalar değil.