Hisse bölünmesi, bir şirketin pay sayısını artırırken her bir payın temsil ettiği değeri oransal olarak azaltan kurumsal işlemdir. Geleneksel hisse bölünmesinde şirketin toplam özkaynakları ve ortakların yüzdesel sahiplik oranları yalnızca bölünme nedeniyle değişmez. İşlem sonrasında yatırımcının sahip olduğu pay sayısı artarken pay başına teorik fiyat düşer.
Hisse bölünmesi İngilizcede stock split olarak adlandırılır. Uluslararası sermaye piyasalarında yaygın biçimde kullanılan bu kavram, bir şirketin paylarının daha küçük birimlere ayrılmasını ifade eder.
HİSSE BÖLÜNMESİ NASIL ÇALIŞIR?
Bir şirketin hisselerinin 200 liradan işlem gördüğünü ve bire dört oranında hisse bölünmesi yaptığını varsayalım.
Bu durumda yatırımcının sahip olduğu her bir payın yerine dört pay geçer.
İşlem öncesinde 10 adet hissesi bulunan yatırımcının pay sayısı 40'a yükselir.
Diğer koşullar değişmediğinde pay başına teorik fiyat ise 200 liradan 50 liraya geriler.
HİSSE BÖLÜNMESİ SONRASINDA TOPLAM DEĞER DEĞİŞİR Mİ?
Geleneksel hisse bölünmesinde yatırımcının toplam varlık değeri yalnızca bölünme nedeniyle değişmez.
Örneğin işlem öncesinde 10 adet hisseye sahip olan yatırımcının her bir hissesi 200 liradan fiyatlanıyorsa toplam teorik değeri 2.000 liradır.
İşlem sonrasında 40 adet hisseye sahip olur. Pay başına teorik fiyat 50 lira olduğunda toplam değer yine 2.000 liradır.
Dolayısıyla pay sayısının artması, tek başına yatırımcının servetinin arttığını göstermez.
ŞİRKETLER NEDEN HİSSE BÖLÜNMESİ YAPAR?
Hisse bölünmesinin amaçlarından biri, pay başına işlem fiyatını daha düşük bir seviyeye getirmektir.
Daha düşük birim fiyat, bazı piyasalarda yatırımcıların belirli miktarda pay almasını kolaylaştırabilir.
Ancak bu durum hissenin mutlaka daha fazla talep göreceği veya fiyatının yükseleceği anlamına gelmez.
HİSSE BÖLÜNMESİ İLE BEDELSİZ SERMAYE ARTIRIMI AYNI MIDIR?
Bu iki kavram benzer fiyat ve pay sayısı etkileri oluşturabilse de hukuki ve muhasebesel açıdan aynı işlem olmak zorunda değildir.
Geleneksel hisse bölünmesinde pay sayısı artırılırken pay başına nominal değer düşürülebilir ve toplam sermaye aynı kalır.
Türkiye'de bedelsiz sermaye artırımında ise şirketin uygun iç kaynakları sermayeye eklenir. Böylece çıkarılmış sermaye büyür ve mevcut ortaklara yeni paylar verilir.
Her iki işlemde de pay sayısının artması ve teorik fiyatın düşmesi mümkün olduğundan günlük borsa dilinde kavramlar zaman zaman birbirine karıştırılabilir.
TERS HİSSE BÖLÜNMESİ NEDİR?
Ters hisse bölünmesi, belirli sayıda mevcut payın daha az sayıda yeni paya dönüştürülmesidir.
Örneğin bire beş ters bölünmede 500 payın 100 paya dönüşmesi ve teorik birim fiyatın beş katına çıkması söz konusu olabilir.
Bu işlem de tek başına şirketin toplam piyasa değerini veya yatırımcının ortaklık oranını değiştirmez.
Hisse bölünmelerinin uygulanma biçimi ülkelere ve ilgili sermaye piyasası düzenlemelerine göre farklılaşabilir.
Kaynak: SEC Investor.gov, Stock Split; Sermaye Piyasası Kurulu, Pay Tebliği; Borsa İstanbul, Özsermaye Halleri.