Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel dizel piyasasındaki arz sıkışıklığının 2027'nin ikinci yarısına kadar devam edebileceğini açıkladı. Rusya ve Orta Doğu'dan yapılan dizel ve gaz yağı ihracatındaki günlük 1,3 milyon varillik kayıp, Avrupa ve ABD'de toptan dizel fiyatlarının varil başına 220 dolar civarında rekor seviyelere ulaşmasına neden oldu.
Uluslararası Enerji Ajansı, 14 Ekim 2026 tarihinde yayımladığı Petrol Piyasası Raporu'nda küresel akaryakıt arzına ilişkin yeni uyarılarda bulundu.
Rapora göre Orta Doğu'daki çatışmalar ve Rusya'nın rafineri kapasitesindeki kayıplar, dizel üretimi ve uluslararası sevkiyatları olumsuz etkilemeye devam ediyor.
IEA, yıl sonuna doğru rafineri üretiminde toparlanma beklenmesine rağmen azalan stokların kısa sürede yeniden oluşturulmasının mümkün görünmediğini bildirdi.
DİZEL İHRACATI GÜNLÜK 700 BİN VARİL AZALDI
IEA verilerine göre küresel dizel ihracatı eylül ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla günlük 700 bin varil azaldı.
Rusya ve Orta Doğu kaynaklı dizel ve gaz yağı ihracatındaki toplam kayıp ise günlük 1,3 milyon varile ulaştı.
Diğer ülkelerden yapılan ihracat artışı, bu iki bölgedeki kaybın bir bölümünü telafi etti. Ancak küresel arz açığı tamamen kapatılamadı.
AVRUPA VE ABD'DE DİZELİN VARİLİ 220 DOLARA ULAŞTI
Arz sıkışıklığı, dizel fiyatlarında sert yükselişe yol açtı.
IEA'nın raporuna göre toptan dizel fiyatları eylül ayında Avrupa ve ABD'de varil başına yaklaşık 220 dolarla rekor seviyelere ulaştı.
Singapur'da da toptan dizel fiyatları eylül ortasında varil başına 200 doları aştı.
Bu rakamlar rafineri çıkışı veya toptan piyasa fiyatlarını ifade ediyor. Akaryakıt istasyonlarındaki litre fiyatlarıyla doğrudan karşılaştırılamıyor.
STOKLARIN TOPARLANMASI 2027'NİN İKİNCİ YARISINI BULABİLİR
IEA, küresel rafinerilerin günlük işleme miktarının ekim ayında 81,3 milyon varile gerilemesini, yıl sonunda ise 84,6 milyon varile yükselmesini bekliyor.
Ancak rafineri üretimindeki bu toparlanmanın, yılın son çeyreğinde dizel ve gaz yağı talebini karşılamaya yetmeyeceği tahmin ediliyor.
Ajans, normal mevsimsel değişimlerin ötesinde kaybedilen stokların yeniden oluşturulmasının 2027'nin ikinci yarısından önce mümkün görünmediğini belirtti.
DİZEL TALEBİ DE GERİLİYOR
Yüksek fiyatlar ve zayıflayan ekonomik görünüm, dizel ve gaz yağı tüketimini de etkiliyor.
IEA verilerine göre küresel dizel ve gaz yağı tüketimi 2026'nın ikinci çeyreğinde yıllık bazda günlük 1,1 milyon varil azalarak 28,5 milyon varile geriledi.
Üçüncü çeyrekte ise tüketim günlük 750 bin varil düşüşle 28,7 milyon varil oldu.
Ajans, dördüncü çeyrekte yıllık talep düşüşünün günlük 1 milyon varile ulaşmasını bekliyor.
KÜRESEL PETROL TALEBİNDE 2,6 MİLYON VARİLLİK DÜŞÜŞ BEKLENTİSİ
IEA, 2026 yılı küresel petrol talebinin geçen yıla göre günlük ortalama 2,6 milyon varil azalacağını öngörüyor.
Bu düşüşün yaklaşık dörtte birinin dizel tüketimindeki gerilemeden kaynaklanması bekleniyor.
2027 yılında petrol talebinin günlük 2 milyon varil toparlanacağı tahmin ediliyor. Buna rağmen toplam tüketimin 2025 seviyesinin günlük 620 bin varil altında kalacağı hesaplanıyor.
DİZEL KRİZİ TÜRKİYE'Yİ NASIL ETKİLEYEBİLİR?
Türkiye'de dizel yakıt, karayolu taşımacılığı, lojistik, tarım ve çeşitli sanayi faaliyetlerinde yaygın olarak kullanılıyor.
Uluslararası dizel fiyatlarının yüksek seyretmesi, döviz kuru, vergi yapısı ve yurt içi fiyatlandırma koşullarına bağlı olarak Türkiye'deki motorin fiyatları üzerinde de baskı oluşturabilir.
Motorin maliyetlerindeki artış, yük ve yolcu taşımacılığı ile tarımsal üretim maliyetleri üzerinden tüketici fiyatlarını etkileyebilir.
IEA'nın değerlendirmesi küresel piyasalara ilişkin olup Türkiye'de motorin fiyatlarının hangi seviyeye ulaşacağına yönelik sayısal bir tahmin içermiyor.
h2