Dünya genelinde gıda fiyatlarına yönelik baskı artarken uluslararası kuruluşlardan yeni uyarılar geliyor. Reuters'ın araştırmasına göre savaşların yol açtığı taşımacılık sorunları, gübre ve enerji maliyetlerindeki yükseliş ile El Niño bağlantılı kuraklık, gıda enflasyonunun 2027 yılı boyunca da etkili olmasına neden olabilir. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) fiyat endeksi eylül ayında 136 puanla yaklaşık dört yılın zirvesine çıktı.
Küresel gıda piyasalarında üretim ve taşımacılık koşullarının kötüleşmesi, temel gıda ürünlerinde fiyat artışlarını hızlandırıyor.
Reuters'ın farklı ülkelerden saha bilgilerini içeren araştırmasına göre özellikle tahıl, pirinç, şeker ve bitkisel yağ fiyatları üzerindeki baskı artıyor.
FAO Başekonomisti Maximo Torero, maliyet artışlarının gıda sisteminde ciddi baskı oluşturduğunu belirterek etkilerin yıl sonuna ve 2027'ye uzanabileceği uyarısında bulundu.
FAO GIDA FİYAT ENDEKSİ 136 PUANA ÇIKTI
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün uluslararası ticarete konu temel gıda emtialarını izleyen fiyat endeksi, eylül ayında ortalama 136 puana ulaştı.
Bu seviye, Kasım 2022'den bu yana görülen en yüksek endeks değeri olarak kaydedildi.
Reuters'ın aktardığı Dünya Bankası verilerine göre üçüncü çeyrekte incelenen 150 ülkenin yüzde 22'sinde gıda fiyatlarındaki artış genel enflasyonu aştı.
Bir önceki çeyrekte bu oran yüzde 14 seviyesindeydi.
BUĞDAY FİYATLARI YÜZDE 30'DAN FAZLA YÜKSELDİ
Reuters'ın derlediği piyasa verilerine göre buğday fiyatları 2026 yılı içinde yüzde 30'un üzerinde arttı.
Asya'nın önemli pirinç ihracatçısı ülkelerinde fiyatlar yüzde 10 ile yüzde 13 arasında yükseldi.
Karadeniz'deki tahıl altyapısına yönelik saldırılar, buğday sevkiyatını aksatan gelişmeler arasında yer aldı.
Kızıldeniz'de devam eden güvenlik sorunları nedeniyle bazı gemilerin Afrika çevresinden daha uzun rotalara yönelmesi, taşımacılık maliyetlerini artırdı.
Reuters'a göre Karadeniz ile Güneydoğu Asya arasındaki bazı önemli taşımacılık hatlarında navlun ücretleri yaklaşık yüzde 50 yükseldi.
ENDONEZYA'DA PİRİNÇ, HİNDİSTAN'DA ŞEKER REKOR KIRDI
Endonezya'da pirinç fiyatları yeni rekor seviyelere ulaştı.
Hindistan'da ise son on yılı aşkın dönemin en zayıf muson yağışlarının üretimi olumsuz etkilemesiyle şeker fiyatları tarihi yüksek seviyelere çıktı.
Ülkede şeker, soğan ve bakliyat fiyatlarında eylül ayında bir önceki aya göre yüzde 10'u aşan artışlar kaydedildi.
Mısır'da sübvansiyon kapsamı dışındaki ekmek fiyatları temmuz ayından bu yana yaklaşık yüzde 25 yükseldi.
Birleşik Arap Emirlikleri'nde yemeklik yağ fiyatlarında yaklaşık yüzde 40'lık artış görüldü.
ENERJİ VE GÜBRE MALİYETLERİ DE ARTIYOR
Orta Doğu'daki çatışmaların petrol piyasalarını etkilemesi ve Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatlarda yaşanan sorunlar, enerji ve gübre tedarikinin maliyetini artırdı.
Reuters'ın araştırmasında El Niño ile bağlantılı kuraklık koşullarının Hindistan ve Güneydoğu Asya'daki tarımsal üretimi zorlaştırdığına dikkat çekildi.
Yükselen akaryakıt, gübre ve taşımacılık fiyatları, üreticilerin maliyetlerinin yanı sıra gıda işleme sanayisinin tedarik koşullarını da etkiliyor.
DÜNYA BANKASI: DÜŞÜK GELİRLİ HANELER DAHA FAZLA ETKİLENİYOR
Gıda fiyatlarındaki yükselişin etkisi, gıdanın hanehalkı harcamalarında daha büyük pay tuttuğu düşük ve orta gelirli ülkelerde daha belirgin hissediliyor.
Dünya Bankası verileri, bazı ülkelerde gıda fiyatlarının genel enflasyondan daha hızlı yükseldiğini ortaya koyuyor.
Özellikle Asya, Orta Doğu ve Afrika'daki tüketiciler için temel gıda ürünlerine erişim maliyeti artıyor.
2027 İÇİN YENİ FİYAT ARTIŞI RİSKİ
Uluslararası Tahıl Konseyi kıdemli ekonomisti Alexander Karavaytsev, daha önce alımlarını erteleyen ithalatçı ülkelerin önümüzdeki aylarda yeniden uluslararası piyasalara dönebileceğini belirtti.
Bu durumun küresel tahıl talebinde yeni bir artış yaratabileceği değerlendiriliyor.
FAO Başekonomisti Torero ise geçmiş dönemlerdeki güçlü hasatların ve yüksek stokların sağladığı korumanın zayıflamaya başladığını söyledi.
Uzmanlar, arz koşullarının iyileşmemesi halinde gıda fiyatları üzerindeki baskının 2027 yılında da devam edebileceğini belirtiyor.