Türkiye Ziraat Odaları Birliği'nin ekim ayı verileri, tarım ürünlerinde üretici ile tüketici arasındaki fiyat uçurumunu ortaya koydu. Limonun üretici fiyatı bir ayda yüzde 44,3 gerilerken market fiyatındaki düşüş yüzde 16,5'te kaldı. İki fiyat arasındaki fark yüzde 999,2'ye ulaştı.
Türkiye Z
Verilere göre ekim ayında üretici ile market arasındaki en yüksek fiyat farkı limonda yaşandı. Üreticide kilogramı 3 lira 90 kuruş olan limon, marketlerde ortalama 42 lira 87 kuruştan satıldı. Böylece limonun market fiyatı üretici fiyatının yaklaşık 11 katına ulaştı.
LİMONUN FİYATI İKİ AYDA ÜRETİCİDE YÜZDE 61 DÜŞTÜ
TZOB'un son üç aylık verileri karşılaştırıldığında limondaki fiyat değişiminin boyutu daha net görülüyor.
Ağustos sonunda üreticide kilogramı 10 lira olan limon, eylül sonunda 7 liraya, ekim sonunda ise 3 lira 90 kuruşa geriledi. Böylece iki ayda üretici fiyatındaki düşüş yüzde 61'e ulaştı.
Aynı dönemde market fiyatları da geriledi ancak üreticideki düşüşe göre daha sınırlı kaldı. Ağustosta 84 lira 84 kuruş olan market fiyatı, eylülde 51 lira 34 kuruşa, ekimde ise 42 lira 87 kuruşa indi.
Bu gelişmelerin ardından üretici ile market arasındaki oransal fiyat farkı eylül ayındaki yüzde 633,4 seviyesinden ekimde yüzde 999,2'ye yükseldi.
| Dönem | Üretici (TL) | Market (TL) |
|---|---|---|
| 28 Ağustos 2026 | 10,00 | 84,84 |
| 28 Eylül 2026 | 7,00 | 51,34 |
| 28 Ekim 2026 | 3,90 | 42,87 |
HALDE 23,52 LİRA, PAZARDA 42,40 LİRA
TZOB'un 28 Ekim tarihli fiyat araştırması, limonun farklı satış noktalarındaki ortalama fiyatlarını da gösterdi.
Üretici fiyatı 3,90 lira olarak hesaplanırken hal fiyatı 23,52 lira, pazar fiyatı 42,40 lira ve market fiyatı 42,87 lira olarak kaydedildi.
Bu rakamlar, üretici fiyatı ile tüketicinin karşılaştığı satış fiyatları arasındaki büyük farkı ortaya koyuyor. Ancak fiyatlar farklı bölgelerden derlenen ortalamalara dayandığı için aradaki farkın tamamı ticari kâr olarak değerlendirilemiyor.
FİYAT MAKASINDA LİMONU KURU İNCİR VE HAVUÇ İZLEDİ
Üretici ile market arasındaki fiyat farkının en yüksek olduğu diğer ürünler arasında kuru incir, havuç, elma ve iç fındık yer aldı.
| Ürün | Üretici (TL) | Market (TL) | Fark (%) |
|---|---|---|---|
| Limon | 3,90 | 42,87 | 999,2 |
| Kuru incir | 135,00 | 585,41 | 333,6 |
| Havuç | 12,50 | 47,84 | 282,7 |
| Elma | 21,66 | 72,17 | 233,2 |
| İç fındık | 350,00 | 1.164,77 | 232,8 |
Buna göre kuru incir markette üretici fiyatının yaklaşık 4,3 katına, havuç 3,8 katına, elma ve iç fındık ise 3,3 katına satıldı.
MARKETTE 36 ÜRÜNÜN 25'İ ZAMLANDI
TZOB'un ekim ayında takip ettiği 36 market ürününün 25'inde fiyat artışı, 11'inde ise düşüş gerçekleşti.
En yüksek fiyat artışı yüzde 62,9 ile domateste yaşandı. Domatesi yüzde 35,2 ile sivri biber, yüzde 34,1 ile mısırözü yağı, yüzde 32 ile salatalık ve yüzde 27,9 ile yeşil soğan takip etti.
Markette en fazla ucuzlayan ürün yüzde 16,5 ile limon oldu. Maydanozun fiyatı yüzde 8,9, pirincin yüzde 8,1, nohutun yüzde 5,6 ve zeytinyağının yüzde 5,5 geriledi.
DOMATES ÜRETİCİDE YÜZDE 76 ZAMLANDI
Üretici fiyatları incelendiğinde ise ekim ayında takip edilen 28 ürünün 15'inde artış, 9'unda düşüş yaşandığı, 4 üründe fiyatların değişmediği görüldü.
Üreticide en fazla zamlanan ürün yüzde 76,1 ile domates oldu. Domatesi yüzde 60,5 ile salatalık, yüzde 33,8 ile yeşil soğan, yüzde 33,7 ile yeşil fasulye ve yüzde 32,7 ile sivri biber izledi.
TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, domates ve bazı sebzelerdeki yükselişi tarla üretiminden sera üretimine geçiş süreciyle ilişkilendirdi.
Limondaki fiyat düşüşünde ise erkenci çeşitlerin hasadının devam etmesiyle piyasadaki ürün arzının artmasının etkili olduğunu belirtti.
ÜRETİCİNİN MALİYETİ DE ARTIYOR: MAZOTA BİR YILDA YÜZDE 73,4 ZAM
TZOB'un raporu, tarım ürünlerinin satış fiyatlarının yanı sıra üreticilerin karşı karşıya kaldığı maliyet artışlarını da ortaya koydu.
Tarımda kullanılan mazotun fiyatı ekim ayında bir önceki aya göre yüzde 3,5, geçen yılın aynı ayına göre ise yüzde 73,4 arttı. Mazotun litre fiyatı bir yılda 56,46 liradan 97,90 liraya yükseldi.
Son bir yılda amonyum nitrat gübresinin fiyatı yüzde 67,7, amonyum sülfat gübresinin yüzde 56,7, kompoze gübrenin yüzde 42,3 ve DAP gübresinin yüzde 39,7 arttı.
Hayvancılıkta kullanılan süt yeminin fiyatı yıllık yüzde 38,9, besi yeminin fiyatı ise yüzde 38,6 yükseldi.
Ortaya çıkan tablo, tarımda artan üretim maliyetleri ile üreticiden tüketiciye uzanan zincirde oluşan fiyat farklarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.
Kaynak: Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), 31 Ekim 2026 tarihli üretici-market ve tarımsal girdi fiyatları raporu. Fiyatlar, farklı üretim merkezleri ve satış noktalarından derlenen araştırma verileridir.