Uluslararası Enerji Ajansına göre Orta Doğu'daki savaş petrolün taşınma maliyetini tarihi seviyelere çıkardı. Körfez'den Asya'ya büyük tankerlerle petrol sevkiyatının maliyeti varil başına 37 doları aşarak savaş öncesinin beş katına ulaştı. Artış, rafinerileri ve ithalatçı ülkeleri baskılıyor.
Petrol fiyatlarındaki yükselişe, uluslararası deniz taşımacılığında yaşanan maliyet artışları da eklendi.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), 21 Ekim 2026 tarihinde yayımladığı değerlendirmede tanker navlunlarının tarihi seviyelere ulaştığını açıkladı.
IEA petrol piyasası analistleri Daniel Gymer ve David Martin tarafından hazırlanan çalışmada, Orta Doğu'daki savaşın petrol taşımacılığı güzergâhlarını değiştirdiği ve küresel tanker kapasitesini daralttığı belirtildi.
PETROL TAŞIMANIN MALİYETİ VARİL BAŞINA 37 DOLARI AŞTI
IEA'nın verilerine göre Orta Doğu Körfezi'nden Asya'ya çok büyük ham petrol tankerleriyle (VLCC) sevkiyatın maliyeti ekim ayı ortasında varil başına 37 doların üzerine çıktı.
Bu tutar, savaş başlamadan önceki seviyenin beş katından fazlasına karşılık geliyor.
Normal koşullarda ham petrolün toplam maliyeti içinde sınırlı bir paya sahip olan nakliye giderleri, yaşanan arz ve güzergâh sorunları nedeniyle belirgin biçimde yükseldi.
BÜYÜK TANKERLERİN GÜNLÜK KİRA BEDELİ 1,3 MİLYON DOLARI GEÇTİ
IEA'ya göre Orta Doğu Körfezi-Asya güzergâhında faaliyet gösteren çok büyük ham petrol tankerlerinin günlük kiralama maliyeti ekim ortasında 1,3 milyon doların üzerine yükseldi.
Tankerlerin farklı güzergâhlara yönlendirilmesi ve petrolün gemiden gemiye aktarılması, sefer sürelerini uzatarak kullanılabilir tanker kapasitesini azalttı.
Bu durum, mevcut gemilere yönelik talebi artırarak navlun fiyatlarının daha da yükselmesine neden oldu.
BATI AFRİKA-AVRUPA HATTINDA DA MALİYETLER KATLANDI
Tanker piyasasındaki maliyet artışı yalnızca Orta Doğu ile sınırlı kalmadı.
Batı Afrika'dan Avrupa'ya Suezmax tipi tankerlerle ham petrol taşımanın maliyeti varil başına 22 doların üzerine çıktı.
Bu tutar, çatışma öncesi seviyelerin dört katından fazlasına karşılık geliyor.
Kuzey Denizi'ndeki Aframax tankerlerinin navlun maliyetleri ise yaklaşık üç katına çıkarak varil başına 6 doları aştı.
IEA ayrıca ABD Körfez kıyılarından Singapur'a ham petrol taşımanın maliyetinin varil başına yaklaşık 33 dolara ulaştığını bildirdi.
SUUDİ ARABİSTAN'DAKİ BORU HATTI SALDIRILARI ETKİLİ OLDU
IEA'nın değerlendirmesine göre tanker navlunlarındaki son yükselişte Suudi Arabistan'ın doğu-batı petrol boru hattına 11 Eylül 2026'da düzenlenen insansız hava aracı saldırıları önemli rol oynadı.
Bu boru hattı, Suudi petrolünün Hürmüz Boğazı'ndan geçmeden Kızıldeniz'e ulaştırılmasını sağlayan önemli bir alternatif güzergâh olarak kullanılıyor.
Hattın faaliyetlerine geçici olarak ara verilmesi ve Çin'in petrol alımlarındaki artış, Körfez güzergâhındaki tanker talebini yükseltti.
Hat birkaç gün içinde yeniden faaliyete geçirilmesine rağmen taşımacılık piyasasındaki etkiler devam etti.
ASYA'DAKİ RAFİNERİLER ZARAR BASKISI ALTINDA
Yükselen navlun maliyetleri, özellikle Orta Doğu'dan ham petrol ithal eden Asya rafinerilerinin kârlılığını olumsuz etkiledi.
IEA'ya göre eylül ayında teslim edilen ham petrol maliyetlerindeki artış, Orta Doğu petrolünü işleyen bazı Asya rafinerilerinde kâr marjlarının negatife dönmesine neden oldu.
Rafineriler daha yüksek taşıma maliyetlerini karşılamak, farklı petrol türlerine yönelmek veya üretimlerini azaltmak arasında tercih yapmak zorunda kalabiliyor.
AKARYAKIT FİYATLARI ÜZERİNDE EK BASKI
IEA, ham petrolün taşınmasında yaşanan maliyet artışının rafine petrol ürünlerinin nihai fiyatlarını da yukarı çekebileceğine dikkat çekti.
Ham petrol fiyatı değişmese bile nakliye giderlerindeki yükseliş, ithalatçı ülkelerin petrolü teslim alma maliyetini artırıyor.
Petrol taşıma maliyetlerindeki artışın devam etmesi, küresel ölçekte motorin, benzin ve diğer petrol ürünlerinin fiyatları üzerinde ek baskı oluşturabilecek bir gelişme olarak öne çıkıyor.