Ortadoğu'dan Asya'ya ham petrol taşıyan büyük tankerlerin günlük navlun maliyeti yılbaşındaki yaklaşık 30 bin dolardan 1,2 milyon doların üzerine çıktı. Hürmüz Boğazı'ndan petrol akışı toparlanmasına rağmen yükselen taşıma ve sigorta maliyetleri petrol fiyatlarının yüksek kalmasına neden oluyor.
Küresel petrol piyasasında sorun yalnızca ne kadar petrol üretildiği değil, üretilen petrolün hangi maliyetle ve ne kadar güvenli taşınabildiği haline geliyor.
HÜRMÜZ'DEN PETROL AKIŞI TOPARLANIYOR
Reuters'ın Kpler verilerine dayandırdığı analizine göre Hürmüz Boğazı'ndan geçen ham petrol miktarı 26 Eylül itibarıyla yedi günlük ortalamada günlük 14,2 milyon varile ulaştı.
Bu miktar savaş öncesindeki seviyenin yaklaşık yüzde 80'ine karşılık geliyor.
Buna rağmen Brent petrolün varil fiyatının 100 doların üzerinde kalmasında taşımacılık ve rafineri tarafında yaşanan darboğazlar etkili oluyor.
TANKER MALİYETİ 30 BİN DOLARDAN 1,2 MİLYON DOLARA ÇIKTI
Poten & Partners verilerine göre Ortadoğu'dan Asya'ya ham petrol taşıyan çok büyük ham petrol tankerlerinin günlük navlun maliyeti ocak ayında yaklaşık 30 bin dolar seviyesindeydi.
Son dönemde aynı rotadaki günlük tanker maliyeti 1,2 milyon doların üzerine çıktı.
Böylece tanker navlunlarında yılbaşına göre yaklaşık 40 katlık artış yaşandı.
NAKLİYE MALİYETİNİN PETROLDEKİ PAYI YÜZDE 27'YE ÇIKTI
Taşımacılık maliyetlerindeki artış petrolün nihai maliyet yapısını da değiştirdi.
Reuters'ın aktardığı verilere göre navlun maliyetleri geçmişte teslim edilen bir varil petrolün fiyatının yaklaşık yüzde 3'ünü oluştururken bu oran son dönemde yaklaşık yüzde 27'ye kadar yükseldi.
TANKER BULMAK ZORLAŞIYOR
Ortadoğu'daki güvenlik riskleri nedeniyle petrolün bölgeden çıkarılmasında daha karmaşık taşıma sistemleri kullanılıyor.
Bu operasyonlar çok sayıda büyük tankerin aynı anda kullanılmasına neden olurken küresel tanker filosundaki kullanılabilir gemi sayısını da azaltıyor.
Aynı zamanda Asya'daki alıcıların Atlantik Havzası'ndan daha fazla petrol satın alması, tankerlerin daha uzun rotalarda çalışmasına yol açıyor.
RAFİNERİ SORUNU DİZEL PİYASASINI DA VURUYOR
Petrol taşımacılığındaki sorunlara rafineri kapasitesindeki kayıplar da ekleniyor.
Ortadoğu'daki bazı rafinerilerin devre dışı kalması ve Rusya'daki rafinerilere yönelik saldırılar özellikle dizel üretiminde sıkışıklığa neden oluyor.
Bu nedenle ham petrol arzındaki toparlanmanın rafine ürün piyasasındaki sorunu aynı hızda ortadan kaldırmadığı belirtiliyor.
PETROLDE YENİ BELİRLEYİCİ LOJİSTİK
Reuters analizine göre Hürmüz'den geçen petrol miktarının artması kısa vadede navlun sorununu daha da büyütebilir.
Daha fazla petrolün taşınması için daha fazla tanker ihtiyacı oluşurken güvenlik riskleri ve uzun rotalar mevcut filonun kullanım süresini artırıyor.
Bu tablo nedeniyle küresel petrol fiyatlarında üretim miktarının yanı sıra tanker kapasitesi, sigorta maliyetleri ve rafineri erişimi de belirleyici hale geliyor.