Stop-loss, finansal piyasalarda belirlenen bir fiyat seviyesine ulaşıldığında satış veya alış emrinin devreye alınmasını amaçlayan koşullu emir mekanizmasıdır. Türkçede zarar durdur emri olarak da adlandırılır. Stop-loss işleminin amacı fiyat hareketlerine bağlı olarak önceden belirlenen koşullarda emir oluşturulmasını sağlamaktır. Ancak stop fiyatı, işlemin mutlaka aynı fiyattan gerçekleşeceğini garanti etmez.
Hisse senedi fiyatları işlem saatleri boyunca değişebilir. Bu değişimler nedeniyle yatırımcıların önceden belirlediği fiyat seviyelerine bağlı emir mekanizmaları kullanılabilir.
STOP-LOSS NASIL ÇALIŞIR?
Stop-loss mekanizmasında bir tetikleme fiyatı belirlenir. Piyasa fiyatı ilgili koşulu karşıladığında önceden tanımlanmış emir etkinleşir.
Örneğin 100 liradan işlem gören bir hisse için 90 lira seviyesinde satış yönlü stop emri tanımlandığını varsayalım.
Fiyatın belirlenen koşullar çerçevesinde 90 liraya ulaşması durumunda satış emri devreye girebilir.
Ancak emrin hangi fiyattan gerçekleşeceği, kullanılan stop emrinin türüne ve piyasadaki karşı emirlerin durumuna bağlıdır.
STOP EMRİ İLE STOP-LİMİT EMRİ ARASINDAKİ FARK NEDİR?
Geleneksel stop emrinde tetikleme fiyatına ulaşıldığında emir piyasa emrine dönüşür.
Stop-limit emrinde ise tetikleme koşulu gerçekleştiğinde önceden belirlenmiş limit fiyatlı emir oluşturulur.
Örneğin satış yönlü bir stop-limit emrinde tetikleme fiyatı 90 lira, satış limit fiyatı 88 lira olabilir.
Bu durumda tetikleme gerçekleştiğinde 88 liranın altında satış yapılmasını engelleyen bir limit emir devreye girer. Ancak piyasada uygun alıcı bulunmazsa satış gerçekleşmeyebilir.
STOP-LOSS ZARARI KESİN OLARAK SINIRLAR MI?
Hayır. Stop-loss mekanizması zarar tutarını kesin olarak garanti etmez.
Fiyatın kısa sürede sert biçimde değişmesi, alış ve satış emirleri arasındaki farkın açılması veya piyasada yeterli likidite bulunmaması nedeniyle gerçekleşme fiyatı tetikleme fiyatından farklı olabilir.
Örneğin 90 lirada tetiklenen bir piyasa satış emri, karşı taraftaki uygun emirlerin daha düşük fiyatlarda bulunması nedeniyle 88 liradan veya başka bir fiyattan gerçekleşebilir.
STOP EMİRLERİ HER PİYASADA AYNI MI?
Hayır. Stop emirlerinin kullanılabilirliği işlem yapılan piyasaya ve yatırım kuruluşunun sunduğu hizmetlere göre değişebilir.
Borsa İstanbul Pay Piyasası'nın standart emir türleriyle aracı kurumların müşterilerine sunduğu koşullu emir hizmetleri birbirinden ayrılmalıdır.
Bazı yatırım kuruluşları stop koşulunu kendi sistemlerinde takip ederek koşul gerçekleştiğinde borsaya uygun emir iletebilir.
STOP-LOSS İLE TAKİP EDEN STOP ARASINDAKİ FARK NEDİR?
Takip eden stop, İngilizce adıyla trailing stop, tetikleme seviyesinin fiyatın belirli yöndeki hareketine bağlı olarak güncellenmesini sağlayan emir mekanizmasıdır.
Örneğin satış yönlü takip eden stopta fiyat yükseldikçe tetikleme seviyesi de belirlenen kurala göre yukarı taşınabilir.
Fiyat daha sonra ters yönde hareket ettiğinde belirlenen koşullar gerçekleşirse emir etkinleşir.
Bu mekanizmalar otomatik emir oluşturmayı sağlayabilir ancak piyasa fiyatı, likidite ve gerçekleşme risklerini ortadan kaldırmaz.
Kaynak: SEC Investor.gov, Stop, Stop-Limit and Trailing Stop Orders; Borsa İstanbul, Pay Piyasası Emir Tipleri.