Swap, iki tarafın belirli finansal varlık veya nakit akımlarını önceden belirlenen koşullarla değiştirmesine dayanan finansal işlemdir. Döviz swapında taraflar iki farklı para birimini belirli koşullarla değiştirir ve işlemin vadesinde önceden belirlenen şartlarla ters yönde değişim gerçekleştirir.
İngilizce "swap" kelimesi değiş tokuş anlamına gelir. Finans piyasalarında faiz oranlarından dövizlere kadar farklı dayanak varlıklar üzerine swap sözleşmeleri bulunabilir.
DÖVİZ SWAPI NASIL ÇALIŞIR?
Basitleştirilmiş bir örnekte bir tarafın Türk lirasına, diğer tarafın ise dolara ihtiyaç duyduğunu düşünelim. Taraflar başlangıçta belirli miktarlardaki TL ve doları üzerinde anlaştıkları kur üzerinden değiştirir.
Aynı sözleşmede gelecekteki bir tarihte bu işlemin tersinin hangi koşullarla gerçekleştirileceği de belirlenir.
Böylece taraflar ihtiyaç duydukları para birimine belirli bir süre için erişebilir.
SWAP İLE NORMAL DÖVİZ ALIMI ARASINDAKİ FARK NEDİR?
Spot döviz işleminde bir para birimi başka bir para birimi karşılığında alınır ve işlem bununla tamamlanabilir.
Döviz swapında ise başlangıçtaki değişimin yanında gelecekte yapılacak ters işlem de sözleşmenin parçasıdır. Bu nedenle swap geçici bir yabancı para veya yerel para likiditesi sağlama aracı olarak kullanılabilir.
MERKEZ BANKALARI NEDEN SWAP YAPAR?
Merkez bankaları finansal sistemde farklı para birimlerindeki likidite koşullarını yönetmek amacıyla swap işlemlerinden yararlanabilir.
Merkez bankaları arasında kurulan swap hatları da tarafların gerektiğinde karşı ülkenin para birimine erişmesini sağlayan mekanizmalar oluşturabilir.
Swap işlemlerinin vadesi, karşı tarafı, para birimleri ve sözleşme koşulları farklı olabilir.
SWAP REZERVLERİ NASIL ETKİLEYEBİLİR?
Bir merkez bankasının swap yoluyla yabancı para edinmesi, bilançosundaki yabancı para varlıklarının artmasına katkıda bulunabilir. Bunun karşılığında swap sözleşmesinden doğan gelecekteki yükümlülük de dikkate alınır.
Bu nedenle rezerv analizi yapılırken brüt yabancı para varlıklarının yanında swap işlemlerinden doğan yükümlülükler de ayrıca incelenebilir.
HER SWAP DÖVİZ SWAPI MIDIR?
Hayır. Finans piyasalarında faiz swapları, para swapları ve farklı finansal riskleri değiştirmeye yönelik başka swap türleri de bulunur.
Ortak özellik, tarafların belirli finansal akımları veya riskleri sözleşmeyle belirlenen koşullarda değiştirmesidir. İşlemin ekonomik sonucu ise swap türüne ve sözleşmenin yapısına göre farklılaşır.
Kaynak: Bank for International Settlements (BIS); Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB); Uluslararası Para Fonu (IMF).