Volatilite, bir finansal varlığın fiyatında veya getirisinde belirli bir dönem boyunca meydana gelen dalgalanmaların büyüklüğünü ifade eder. Türkçede oynaklık olarak adlandırılan volatilite, hisse senetleri, döviz kurları, tahviller ve diğer finansal varlıkların fiyat hareketlerini değerlendirmek için kullanılan temel göstergelerden biridir. Yüksek volatilite fiyatların daha geniş aralıkta dalgalandığını gösterir ancak hareketin yönünü tek başına belirtmez.
Finans piyasalarında fiyatlar sürekli değişebilir. Ancak bütün varlıkların fiyatları aynı hızda veya aynı büyüklükte hareket etmez.
VOLATİLİTE NE ANLAMA GELİR?
Volatilite, fiyat veya getirilerin ne ölçüde dalgalandığını gösterir.
Örneğin bir hisse senedinin fiyatı belirli bir dönemde çoğunlukla küçük oranlarda değişirken başka bir hissenin fiyatı aynı dönemde çok daha büyük yükseliş ve düşüşler gösterebilir.
Diğer koşullar aynı olduğunda ikinci hissenin gerçekleşen volatilitesi daha yüksek olabilir.
Volatilite yalnızca fiyat düşüşlerini değil, yükselişleri de kapsar.
VOLATİLİTE NASIL HESAPLANIR?
Finansal analizde volatiliteyi ölçmek için yaygın olarak getirilerin standart sapması kullanılır.
Öncelikle belirli bir dönemdeki günlük, haftalık veya aylık getiriler hesaplanır. Ardından bu getirilerin ortalama etrafında ne kadar dağıldığı ölçülür.
Getirilerin birbirinden ve ortalamadan daha fazla uzaklaşması, standart sapmanın yükselmesine neden olur.
Örneğin günlük getirileri sürekli küçük oranlarda değişen bir varlığın standart sapması, büyük fiyat hareketleri yaşayan başka bir varlığa göre daha düşük olabilir.
TARİHSEL VOLATİLİTE NEDİR?
Tarihsel volatilite, geçmiş dönemde gerçekleşmiş fiyat veya getiri hareketlerinden hesaplanan oynaklıktır.
Örneğin son 30 işlem günündeki günlük getiriler kullanılarak bir hissenin geçmiş dönemdeki dalgalanma büyüklüğü ölçülebilir.
Hesaplamanın sonucu seçilen döneme ve kullanılan yönteme bağlıdır.
Geçmiş volatilitenin düşük olması, gelecekte de fiyat hareketlerinin küçük kalacağını garanti etmez.
BEKLENEN VOLATİLİTE NEDİR?
Beklenen veya zımni volatilite, İngilizcede implied volatility, opsiyon fiyatları gibi piyasa verilerinden türetilen geleceğe yönelik oynaklık ölçüsüdür.
Bu gösterge piyasanın gelecekteki fiyat dalgalanmalarına ilişkin beklentileri hakkında bilgi verebilir.
Ancak zımni volatilite de gelecekte gerçekleşecek oynaklığın kesin tahmini değildir.
VOLATİLİTE İLE RİSK AYNI ŞEY Mİ?
Volatilite finansal riskin önemli ölçülerinden biridir ancak riskin tamamını açıklamaz.
Bir varlığın fiyatının sık ve büyük oranlarda değişmesi belirsizliği artırabilir. Bununla birlikte kredi riski, likidite riski, kur riski ve kalıcı sermaye kaybı gibi başka risk türleri de bulunur.
Bu nedenle düşük volatiliteye sahip bir varlığın bütün risklerden arınmış olduğu söylenemez.
VOLATİLİTE İLE LİKİDİTE ARASINDAKİ FARK NEDİR?
Volatilite fiyat dalgalanmalarının büyüklüğünü, likidite ise bir varlığın fiyatı önemli ölçüde etkilemeden ne kadar kolay alınıp satılabildiğini ifade eder.
Düşük likidite bazı koşullarda fiyat hareketlerini büyütebilir. Ancak volatilite ve likidite aynı kavram değildir.
Volatilite bu nedenle piyasa hareketlerinin yönünü değil, dalgalanmanın büyüklüğünü değerlendirmek için kullanılır.
Kaynak: CFA Institute, Understanding Investment Risk ve Volatility Research; SEC Investor.gov, Market Volatility.