Yatırım fonu getirisi, fonun belirli bir dönemdeki değer değişimini gösterir. Getiri hesaplamasında temel olarak fonun başlangıç ve bitiş tarihlerindeki birim katılma payı fiyatları kullanılır. Fon fiyatının yükselmesi pozitif, düşmesi ise negatif getiri anlamına gelir. Ancak yatırımcının hesabına yansıyan nihai sonuç, alım satım tarihleri, nakit dağıtımları, vergiler ve varsa işlem maliyetlerine bağlı olarak değişebilir.
Yatırım fonlarının performansını değerlendirmek için kullanılan temel göstergelerden biri, belirli bir dönemdeki yüzdesel getiridir.
FON GETİRİSİ NASIL HESAPLANIR?
Bir yatırım fonunun basit dönemsel getirisi, dönem sonundaki birim pay fiyatından dönem başındaki fiyatın çıkarılması ve bulunan sonucun başlangıç fiyatına bölünmesiyle hesaplanır.
Formül şu şekildedir:
Fon getirisi (%) = [(Dönem sonu fiyatı - Dönem başı fiyatı) / Dönem başı fiyatı] × 100
Örneğin bir yatırım fonunun birim pay fiyatının 2 liradan 2,40 liraya yükseldiğini varsayalım.
Bu durumda fonun getirisi [(2,40 - 2) / 2] × 100 işlemiyle yüzde 20 olarak hesaplanır.
Aynı fonun fiyatı 1,80 liraya gerileseydi dönemsel getiri eksi yüzde 10 olacaktı.
YATIRIMCININ KAZANCI NASIL BULUNUR?
Bir yatırımcının 10 bin lirayla birim fiyatı 2 lira olan fondan 5 bin adet katılma payı aldığını düşünelim.
Fonun birim fiyatı 2,40 liraya yükseldiğinde yatırımcının toplam birikimi 12 bin liraya ulaşır.
İşlem maliyetleri ve vergiler hariç tutulduğunda yatırımcının kazancı 2 bin liradır.
Ancak yatırımcının farklı tarihlerde ilave fon alması durumunda toplam kazanç hesabında her işlemin maliyeti ayrıca dikkate alınmalıdır.
GÜNLÜK VE YILLIK FON GETİRİSİ ARASINDAKİ FARK NEDİR?
Günlük getiri, birbirini izleyen iki değerleme günündeki fiyat değişimini gösterir.
Aylık ve yıllık getiriler ise seçilen dönemin başlangıç ve bitiş fiyatları üzerinden hesaplanır.
Bir fonun günlük getirilerinin doğrudan toplanması, bileşik getiri etkisi nedeniyle dönemsel getiriyi her zaman doğru vermez.
Örneğin fiyatı önce yüzde 10 yükselen, ardından yüzde 10 düşen bir yatırımın toplam getirisi sıfır değil, eksi yüzde 1 olur.
FON GETİRİSİ İLE YATIRIMCININ NET GETİRİSİ AYNI MIDIR?
Fonun ilan edilen birim pay fiyatı, fon varlıklarından karşılanan yönetim ücreti ve diğer giderlerin etkisini içerir.
Bununla birlikte yatırımcının satış sırasında karşılaşabileceği vergi kesintileri, giriş veya çıkış komisyonları ve diğer kişisel işlem maliyetleri net getiriyi değiştirebilir.
Nakit kâr payı dağıtan fonlarda ise yalnızca birim pay fiyatındaki değişime bakılması toplam getiriyi eksik gösterebilir. Bu durumda dağıtılan tutarların da hesaba katılması gerekir.
FON GETİRİSİ ENFLASYONA GÖRE NASIL DEĞERLENDİRİLİR?
Fonun açıklanan yüzdesel getirisi genellikle nominal getiridir. Nominal getiri, paranın satın alma gücündeki değişimi tek başına göstermez.
Reel getiri hesaplanırken aynı dönemdeki enflasyon dikkate alınır.
Reel getiri = [(1 + Nominal getiri) / (1 + Enflasyon)] - 1 formülüyle hesaplanabilir. Formülde oranlar ondalık biçimde kullanılır.
Bu hesaplama, yatırımın fiyat artışlarından arındırılmış performansını gösterir.
Kaynak: Sermaye Piyasası Kurulu, Yatırım Fonları Tanıtım Rehberi; Kamuyu Aydınlatma Platformu, Yatırımcı Bilgi Formları.