İstanbul’un en değerli gayrimenkul projelerinde adı geçen Diro Gayrimenkul’ün izini süren Ekonomi Kulisi, Katarlı bir iş insanından İngiliz Virgin Adaları’ndaki offshore şirkete, Londra’daki 17,9 milyon sterlinlik gayrimenkul alımından Balmumcu ve Beykoz’daki milyarlık projelere uzanan dikkat çekici bağlantılara ulaştı.
İSMAİL ŞAHİN / Ekonomi Kulisi
Katar’ın Türkiye’deki şirketlere ve emlak piyasasına olan ilgisi AKP iktidarıyla birlikte zirve yaptı. Kurulan yakın siyasi, askeri ve diplomatik ilişkiler sonrasında Katar sermayeli çok sayıda fon ve şirket Türkiye’de bankadan limanlara, medyadan perakendeye birçok alanda satın alma gerçekleştirdi. Türk gayrimenkul piyasası Boğaz’daki yalılardan dev konut projelerine, alışveriş merkezlerinden arazi alımlarına kadar Katar’ın ülkemizdeki yatırımlarını uzun süre konuştu. Son dönemde ise bir şirketin sessiz sedasız faaliyetleri dikkat çekiyor. Bu şirketin adı Diro Gayrimenkul.
Ekonomi Kulisi, önce İstanbul'un en pahalı konut projelerinden Kempinski Residences Balmumcu’da, ardından Beykoz’daki 1 milyon metrekarelik orman arazisinde hayata geçirilecek villa projesinde ortaya çıkan Diro’nun izini sürdü.
Diro Gayrimenkul Yatırım ve Dış Ticaret A.Ş.'nin geçmişi, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ve İngiltere şirket kayıtlarının karşılaştırılmasıyla dikkat çekici bir uluslararası yatırım ağına işaret ediyor. Ağın merkezinde ise Katarlı iş insanı Khalifa Mohammed Al-Attiya ismi bulunuyor.
Ekonomi Kulisi'nin incelediği sicil belgeleri, Türkiye'deki şirketin 2018'de Al-Attiya tarafından KMA İç ve Dış Ticaret A.Ş. adıyla kurulduğunu; 2022'de ise İngiliz Virgin Adaları'ndaki RE International Invest Limited'in tek pay sahibi olarak tescil edildiğini gösteriyor.
İngiltere'deki başka bir Diro adlı şirketin önemli kontrol sahibi de Khalifa Mohammed Al-Attiya görünüyor.
RE International Invest Limited, Virgin Adaları'ndaki şirket veri tabanında 2090758 numarayla kayıtlı. Kuruluş tarihi 7 Şubat 2022. Başka bir ifadeyle offshore şirket, Türkiye'deki Diro'nun tek hissedarı olarak tescil edilmesinden yaklaşık yedi ay önce kurulmuş.
Buradaki temel soru henüz yanıtlanmış değil: 2018'de şirketi kuran Khalifa Mohammed A. Al-Attiya, hisselerin 2022'de aktarıldığı RE International Invest Limited'in de gerçek sahibi miydi, yoksa şirket farklı bir yatırımcı grubuna mı geçti? Kamuya açık belgelerde, BVI şirketinin 2022 tarihli hissedar listesine veya nihai gerçek faydalanıcı kaydına ulaşılamıyor.
2023: Londra'da yeni bir Diro, aynı Katarlı isim
İngiltere'nin resmi şirket sicili Companies House'a göre Diro International Ltd, 7 Şubat 2023 tarihinde 14645266 numarayla kuruldu. Şirketin yöneticileri Khalifa Mohammed Al-Attiya ve Isam Khalid Hag-El-Bashier.
Companies House, Al-Attiya'yı şirketin en az yüzde 75 hissesini ve oy hakkını elinde bulunduran, yöneticileri atama veya görevden alma yetkisi bulunan önemli kontrol sahibi olarak listeliyor. 2023 kuruluş belgelerini inceleyen ABD merkezli Muddy Waters Research ise kuruluşta şirketin hisselerinin yüzde 100'ünün Al-Attiya'ya ait olduğunu bildiriyor.
Londra'da 17,9 milyon sterlinlik bina
Al-Attiya'nın kontrolündeki İngiliz şirketinin en dikkat çekici işlemlerinden biri, Londra'nın South Kensington bölgesindeki Metrogate House binasının satın alınması.
Muddy Waters Research'ün 29 Mayıs 2024 tarihli raporunda yayımlanan İngiliz Tapu Sicili görüntüsüne göre 3, 5 ve 7 Queens Gate Terrace adreslerindeki bağlantılı gayrimenkuller, 28 Şubat 2024'te toplam 17,9 milyon sterlin bedelle Diro International Ltd adına kaydedildi.
Satıcı CPI Property Group, işlemi o tarihte bir yerel yatırımcıya yapılan satış olarak duyurmuştu. Muddy Waters ise İngiliz şirket siciline dayanarak alıcının kontrol sahibinin Katarlı Al-Attiya olduğunu ortaya koydu. Araştırma kuruluşu, satış bedelinin önceki alım fiyatından yaklaşık 1,6 milyon sterlin düşük olmasını da sorguladı.
2024: Türkiye ve Londra'daki Diro'nun ortak yöneticisi
Türkiye'deki Diro'nun 2 Aralık 2024 tarihinde tescil edilen yönetim kurulu değişikliği, iki ülkedeki şirketler arasındaki bir başka somut bağlantıyı gösteriyor. İngiltere'deki Diro International Ltd'nin kuruluşundan beri yöneticisi olan Isam Khalid Hag-El-Bashier, Türkiye'deki Diro'nun da yönetim kurulu başkanı seçildi ve münferiden temsil yetkisi aldı.
Aynı ilanda Ahmet Kağan Yıldırım'ın yönetim kurulu üyesi olduğu, daha önce yönetim kurulunda bulunan Katar vatandaşı Medker Mohammed S. Al-Shafi'nin görevinin sona erdiği belirtiliyor. Böylece Türkiye ve İngiltere şirketleri arasında yalnızca isim benzerliği değil, belgeli bir yönetim ilişkisi de bulunuyor.
Muddy Waters Research, 2024 tarihli raporunda Al-Attiya'nın Katar'ın önde gelen ailelerinden Al-Attiyah ailesine mensup olmasının muhtemel olduğunu ifade ediyor. Ancak rapor kesin bir soy bağı belgesi sunmuyor. Bu nedenle Al-Attiya'nın ailenin belirli bir koluna veya Katar yönetimindeki isimlere yakın akraba olduğu henüz doğrulanmış değil.
Sessiz sedasız Balmumcu'ya geldi
Bir zamanlar Jandarma Dikimevi olan, önce TOKİ'ye ardından Emlak Konut'a devredilen, sonrasında ise Astaş Gayrimenkul'e 2018 yılında satılan Beşiktaş'taki 30 dönümlük arazi üzerinde Kempinski Residences Balmumcu adlı proje inşa edildi.
Türk kamuoyu, 155 rezidans ve 11 villadan oluşan Boğaz'a nazır projenin “ASTAŞ–Yapı ve Yapı Balmumcu Adi Ortaklığı” tarafından gerçekleştirildiğini biliyordu. Ancak Kempinski'nin uluslararası sitesinde projenin geliştiricileri arasında Diro Gayrimenkul'ün de olduğu yazıyor.
Kempinski Residences Balmumcu için hazırlanmış yabancı bir gayrimenkul veri tabanında da Diro'nun adına rastlanıyor. Markalı rezidansları listeleyen LateCheckout, projenin geliştiricileri arasında “ASTAŞ–Yapı ve Yapı Balmumcu Adi Ortaklığı” ile birlikte “Diro Gayrimenkul Yatırım ve Dış Ticaret A.Ş.” adını da sıralıyor.
Beykoz'da 1 milyon metrekarelik orman
İstanbul Beykoz'da bu yıl yapılaşmaya açılan 1 milyon metrekarelik özel orman arazisinin ortakları arasında Diro Gayrimenkul Yatırım ve Dış Ticaret A.Ş.'nin adı geçiyor.
Beykoz Çavuşbaşı'ndaki yaklaşık 1 milyon 38 bin 830 metrekare büyüklüğündeki Dedeoğlu-2 Hususi Ormanı'nda Diro Gayrimenkul'ün yüzde 25, Vedat Aşçı'nın sahibi olduğu ASTAŞ'ın yüzde 25, Murat İlbak ile kardeşi Mustafa İlbak'ın sahibi olduğu Fokus Proje'nin ise yüzde 50 payı bulunuyor. Bu arazi daha önce Yüksel Holding'e aitti, ancak bu ortaklığa satıldı.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Çavuşbaşı Mahallesi 0 ada 8 parselin doğal sit statüsüne ilişkin değişikliği 2025'te duyurdu. Şubat 2026'da onaylanan koruma amaçlı imar planları ise mart-nisan döneminde askıya çıkarıldı.
Özel ormanlarda yapılaşmaya ilişkin tartışmalar devam ederken, uydu görüntülerinde bölgede çok sayıda ağacın kesildiği görülüyor. Edinilen bilgiye göre 212 villadan oluşacak bir projeyi ASTAŞ inşa edecek.
Cevabı aranan soru: Offshore şirketin gerçek sahibi kim?
Ortaya çıkan zaman çizelgesi açık: Önce Balmumcu'daki, sonra Beykoz'daki arazi ortaklığı; 2018'de Katarlı bir kurucu, 2022'de Virgin Adaları şirketinin tek hissedarlığı, 2023'te Londra'da aynı isimli bir şirket, 2024'te ortak yönetici ve 17,9 milyon sterlinlik gayrimenkul alımı.
Ancak şirketler arasındaki en kritik sermaye halkası hâlâ eksik. RE International Invest Limited'in 2022'deki gerçek sahibi kim? Al-Attiya hisselerini kendi kontrolündeki bir offshore şirkete mi aktardı, yoksa Türkiye'deki Diro o tarihte el mi değiştirdi?
Bu soruların yanıtı, İngiliz Virgin Adaları şirketinin tarihsel hissedar ve gerçek faydalanıcı kayıtlarında saklı. Mevcut belgeler Al-Attiya isminin Türkiye ile Londra'da karşımıza çıktığını ortaya koyuyor; ancak BVI şirketinin nihai mülkiyetine ilişkin kesin bir sonuca henüz izin vermiyor.