İspanyol bankacılık devi Santander'in raporuna göre dünyanın 2030'a kadar 50 trilyon avroluk yatırıma ihtiyacı var. Enerji dönüşümü, yapay zekâ, savunma ve yaşlanan nüfusun oluşturduğu finansman açığının 30 trilyon avroya ulaşabileceği hesaplandı.
Dünya ekonomisi önümüzdeki beş yılda devasa bir finansman ihtiyacıyla karşı karşıya kalabilir. Avrupa'nın en büyük bankacılık gruplarından Santander, küresel ekonomiyi şekillendirecek dört büyük dönüşüm için gerekli yatırımların mevcut finansman kaynaklarını aşabileceğini açıkladı.
Bankanın 3 Kasım 2026'da duyurduğu "The Year Ahead 2027" araştırmasına göre 2026-2030 döneminde dünyanın yaklaşık 50 trilyon avroluk yatırıma ihtiyacı bulunuyor.
Ancak mevcut finansman kaynakları ve bunların beklenen büyüme hızları dikkate alındığında yaklaşık 30 trilyon avroluk finansman açığı oluşabileceği tahmin ediliyor.
Santander, bu tutarın küresel emeklilik fonu varlıklarının yarısından fazlasına veya Euro Bölgesi'ndeki hanehalkı ve şirket mevduatlarının yaklaşık iki katına karşılık geldiğine dikkat çekiyor.
En büyük açık iklim ve enerji yatırımlarında
Raporda en yüksek finansman ihtiyacının iklim değişikliğiyle mücadele ve enerji dönüşümü yatırımlarında ortaya çıkacağı hesaplandı.
Santander'e göre 2030'a kadar iklim değişikliğinin etkilerini azaltmak ve yeni koşullara uyum sağlamak için yaklaşık 35 trilyon avroluk finansman gerekiyor.
Elektrik şebekelerinin genişletilmesi, yenilenebilir enerji santralleri, enerji depolama sistemleri ve elektrifikasyon projeleri bu yatırımların önemli bölümünü oluşturuyor.
Banka, mevcut kaynaklarla karşılanamayabilecek iklim finansmanı ihtiyacını 22 ila 26 trilyon avro arasında hesaplıyor.
Yapay zekâ için 10 trilyon avro gerekiyor
Raporda dikkat çeken bir diğer başlık yapay zekâ yatırımları oldu.
Santander, yapay zekâ teknolojilerinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için 2030'a kadar yaklaşık 10 trilyon avroluk finansman ihtiyacı doğacağını tahmin ediyor.
Bu yatırımların büyük bölümü veri merkezleri, gelişmiş çipler, elektrik şebekeleri, soğutma sistemleri, fiber altyapı ve depolama teknolojilerinden oluşuyor.
Yapay zekâ modelleri, uygulamalar ve dijital bağlantı altyapıları da yatırım ihtiyacını büyütüyor.
Bankanın hesaplamasına göre yapay zekâ alanında 2,5 ila 4 trilyon avroluk finansman açığı oluşabilir.
Üstelik bu tahmin, veri merkezlerinin artan elektrik ihtiyacının yaratabileceği ek finansman baskısını tam olarak içermiyor.
Yaşlanan nüfus bütçeleri zorluyor
Küresel finansman ihtiyacını artıran üçüncü başlık ise nüfusun yaşlanması.
Özellikle gelişmiş ekonomilerde yaşlı nüfusun artması emeklilik, sağlık ve uzun süreli bakım harcamalarını yükseltiyor.
Santander'in araştırmasına göre demografik değişimin oluşturacağı ilave harcama ihtiyacı 2030'a kadar yaklaşık 3,2 trilyon avroya ulaşabilir.
Bu alandaki finansman açığının ise 1,3 ila 3 trilyon avro arasında gerçekleşebileceği tahmin ediliyor.
Savunma yatırımlarının faturası 4,7 trilyon avro
Raporda artan jeopolitik gerilimlerin savunma harcamalarını da yükselttiği belirtildi.
Savunma harcamalarının milli gelirin yüzde 3 ila 3,5'i seviyelerine çıkması halinde yeniden silahlanma, modernizasyon ve stratejik dayanıklılık yatırımları için 2030'a kadar yaklaşık 4,7 trilyon avroluk harcamaya ihtiyaç duyulabileceği hesaplandı.
Yarı iletkenler, kritik mineraller, bataryalar, siber güvenlik ve stratejik tedarik zincirlerine yapılacak yatırımlar da bu başlıktaki finansman gereksinimini artırıyor.
Avrupa'nın 32 trilyon avroluk birikimi var
Santander Yönetim Kurulu Başkanı Ana Botin, Madrid'de düzenlenen uluslararası bankacılık konferansında Avrupa'nın büyük tasarruf kaynaklarına sahip olmasına rağmen bu kaynakların önemli bölümünün bölge dışına yöneldiğine dikkat çekti.
Botin'in verdiği bilgilere göre Avrupa'daki hanehalkının net finansal varlıkları yaklaşık 32 trilyon avroya ulaşıyor.
Avrupalı haneler yılda yaklaşık 600 milyar avro tasarruf ederken bu tutarın yaklaşık yarısı, ağırlıklı olarak ABD olmak üzere, bölge dışında değerlendiriliyor.
Santander yönetimi, Avrupa'nın büyüme ve yatırım kapasitesini artırabilmesi için bu tasarrufların daha büyük bölümünün Avrupa ekonomisine yönlendirilmesi gerektiğini savunuyor.
IMF'den borç uyarısı
Aynı konferansta konuşan Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva da yüksek borçluluk seviyelerinin küresel büyümeyi tehdit eden risklerden biri olduğunu belirtti.
Georgieva, yüksek faiz ve borç servis maliyetlerinin hükümetler, şirketler ve hanehalkı üzerinde giderek artan bir baskı oluşturduğuna dikkat çekti.
Santander'in raporunda ise ihtiyaç duyulan yatırımların yalnızca kamu bütçeleriyle finanse edilemeyeceği, kamu ve özel sektörün birlikte hareket etmesinin gerekli olduğu vurgulandı.
Antalya'daki iklim zirvesinde finansman gündemi
Küresel iklim finansmanı tartışmaları Türkiye'de de gündeme gelecek.
Birleşmiş Milletler iklim zirvesinin 9 Kasım'da Antalya'da başlaması planlanıyor. Zirvenin önemli gündemlerinden birini, özellikle gelişmekte olan ülkelerin enerji dönüşümü ve iklim değişikliğine uyum yatırımları için finansman sağlanması oluşturacak.
Santander'in araştırmasındaki rakamlar, gerçekleşmiş bir finansman açığını değil, 2026-2030 dönemindeki yatırım ihtiyaçları ve beklenen finansman kaynakları üzerinden hesaplanan ileriye dönük tahminleri ifade ediyor.