ABD’de son beş yılda yükselen fiyatlar hane bütçelerini yeniden şekillendirdi. Bir düzine yumurtanın fiyatı 6,23 dolara kadar çıkarken, ortalama yeni otomobil fiyatı 50 bin doları aştı. Konut, elektrik ve akaryakıt maliyetlerindeki artış da tüketicilerin temel harcamalarını yukarı taşıdı.
ABD’de uzun süredir devam eden fiyat artışlarının tüketici üzerindeki etkisi gıdadan konuta, otomobilden elektrik faturalarına kadar geniş bir alanda görülüyor.
MarketWatch’ın ABD’de son beş yıllık fiyat hareketlerini derlediği verilere göre bazı ürün ve hizmetlerde artışlar hane bütçelerinde belirgin değişikliklere yol açtı.
Yüksek fiyatlar nedeniyle bazı tüketiciler temel giderlerini karşılamak için acil durum tasarruflarına, kredi kartlarına veya “şimdi al sonra öde” sistemlerine yönelirken, konut satın alma gibi büyük harcamalar da ertelenebiliyor.
YUMURTANIN FİYATI 6,23 DOLARI GÖRDÜ
Son beş yılın en dikkat çekici fiyat hareketlerinden biri gıda ürünlerinde yaşandı.
ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu verilerine göre Ağustos 2021’de 4,64 dolar olan bir pound kıymanın ortalama fiyatı, Ağustos 2026’da 6,77 dolara yükseldi. Böylece beş yıllık artış yaklaşık yüzde 46 oldu.
Yumurta fiyatlarında ise çok daha sert dalgalanmalar görüldü. Bir düzine yumurtanın ortalama fiyatı Ocak 2023’te 4,82 dolara çıktı. Fiyat daha sonra 2 dolar seviyelerine gerilese de Mart 2025’te yeniden yükselerek 6,23 dolarla zirve yaptı.
YENİ OTOMOBİLİN ORTALAMA FİYATI 50 BİN DOLARI AŞTI
Otomobil fiyatları da son beş yıldaki enflasyonun en görünür olduğu kalemlerden biri oldu.
Kelley Blue Book verilerine göre Ağustos 2021 ile Ağustos 2026 arasında ABD’de ortalama yeni otomobil fiyatı yüzde 15,5 artarak 50 bin 89 dolara yükseldi.
Ortalama ikinci el otomobil fiyatı ise 27 bin 239 dolar seviyesine ulaştı.
Fiyatlardaki artış, otomobil kredilerinin vadelerine de yansıdı. Edmunds verilerine göre 2026’nın ikinci çeyreğinde finansman kullanarak yeni araç alan tüketicilerin yüzde 36,5’i 73 ay veya daha uzun vadeli kredi kullandı.
Aynı dönemde kredi kullananların yaklaşık dörtte biri yedi yıllık otomobil kredisine yöneldi.
KONUT DEĞERİ 5 YILDA 62 BİN DOLAR ARTTI
Konut piyasasında da yüksek fiyatlar ve artan finansman maliyetleri tüketicilerin karşı karşıya olduğu yükü artırdı.
Zillow verilerine göre ABD’de tipik bir konutun değeri 2021’de 300 bin dolar sınırını geçti.
Ağustos 2021 ile Ağustos 2026 arasında tipik konut değeri yaklaşık 62 bin dolar artarak 368 bin 697 dolara ulaştı.
Mortgage ödemeleri, sigorta, emlak vergileri ve bakım masrafları birlikte değerlendirildiğinde tipik bir ev sahibinin aylık konut maliyeti yaklaşık 3 bin dolara çıktı.
Bu tutar, beş yıl önce medyan fiyatlı bir konut satın alan kişinin aylık maliyetinden yaklaşık 1.175 dolar daha yüksek.
ELEKTRİK FATURALARI YÜZDE 36 ARTTI
Hane bütçelerindeki bir diğer önemli değişim elektrik faturalarında görüldü.
MarketWatch’ın aktardığı verilere göre ABD’de ortalama aylık elektrik faturası Ağustos 2021’den bu yana yüzde 36 arttı.
Tüketicilerin aylık ortalama elektrik faturası 176 dolar seviyesine yükseldi.
Enerji şirketlerinin ekipman maliyetleri, elektrik şebekelerine yapılan yatırımlar ve artan elektrik talebi fiyatlardaki yükselişte etkili olan unsurlar arasında gösterildi.
BENZİN FİYATLARI 5 DOLARI AŞTI
Akaryakıt, son beş yılda fiyatların en fazla dalgalandığı harcama kalemlerinden biri oldu.
ABD’de benzinin galon fiyatı Haziran 2022’de 5 dolar seviyesinin üzerine çıktı. Ortalama fiyat Ocak 2026’da 2,96 dolara kadar geriledikten sonra yeniden yükseldi.
MarketWatch’ın haberini hazırladığı dönemde GasBuddy verilerine göre ülke genelindeki ortalama benzin fiyatı galon başına 4,48 dolar seviyesindeydi.
Ticari taşımacılıkta yaygın olarak kullanılan dizelin ortalama fiyatı ise yaklaşık 6,50 dolara ulaştı.
YÜKSEK FİYATLAR TÜKETİM DAVRANIŞLARINI DEĞİŞTİRDİ
Beş yıllık fiyat hareketleri yalnızca ürünlerin etiketlerini değil, tüketicilerin harcama tercihlerini de etkiledi.
MarketWatch’ın aktardığı değerlendirmelere göre düşük gelirli haneler, gelirlerinin daha büyük bölümünü konut, gıda ve enerji gibi temel ihtiyaçlara ayırdıkları için fiyat artışlarından daha fazla etkileniyor.
Tüketicilerin daha ucuz gıda ürünlerine yönelmesi, araç kullanımını azaltması, kredi kartı borçlarının yükselmesi ve büyük satın alma kararlarının ertelenmesi yüksek fiyat ortamında görülen davranış değişiklikleri arasında yer alıyor.