ABD'de Michigan Üniversitesi Tüketici Güven Endeksi eylülde 48,1'e gerileyerek son dört ayın en düşük seviyesine indi. 1952'ye kadar uzanan araştırma tarihinde endeks en düşük seviyelerinden birini görürken, tüketicilerin gelecek bir yıla ilişkin enflasyon beklentisi yüzde 4,6'ya yükseldi. Hanehalkının ekonomiye ilişkin kötümserliği, borsalarda son dönemde görülen rekor seviyelerle belirgin bir ayrışma ortaya koydu.
ABD ekonomisinde güçlü şirket bilançoları ve yapay zekâ yatırımlarının desteklediği borsa rallisine rağmen tüketicilerin ekonomiye ilişkin değerlendirmeleri kötüleşmeye devam ediyor.
Michigan Üniversitesi'nin eylül ayına ilişkin nihai Tüketici Güven Endeksi, ağustostaki 51,7 seviyesinden 48,1'e geriledi.
Endeks böylece aylık bazda yaklaşık yüzde 7 düşerken, yılbaşından bu yana kayıp yüzde 15'e ulaştı.
Reuters'ın aktardığı verilere göre nihai sonuç, daha önce açıklanan 47,8'lik öncü verinin bir miktar üzerinde gerçekleşti.
TÜKETİCİ GÜVENİ 74 YILLIK TARİHİN DİBİNE YAKIN
Michigan Üniversitesi'nin tüketici araştırması 1952 yılına kadar uzanıyor.
Eylül ayında açıklanan 48,1'lik seviye, yaklaşık 74 yıllık veri setindeki en düşük ikinci seviyelerden biri olarak kayıtlara geçti.
Endeks geçen yılın aynı dönemine göre de yaklaşık yüzde 13 geriledi.
Son altı ay içinde ölçülen dört değerin araştırma tarihindeki en düşük seviyeler arasında yer alması, ABD'li tüketicilerin ekonomiye ilişkin algısındaki bozulmanın kalıcı hale geldiğine işaret ediyor.
BİR YILLIK ENFLASYON BEKLENTİSİ YÜZDE 4,6'YA ÇIKTI
Tüketici güvenindeki düşüşün en önemli nedenlerinden biri yeniden yükselen enflasyon endişeleri oldu.
Amerikalı tüketicilerin gelecek 12 aya ilişkin enflasyon beklentisi ağustos ayında yüzde 4 seviyesindeyken eylülde yüzde 4,6'ya yükseldi.
Bu oran haziran ayından bu yana görülen en yüksek seviyeye işaret etti.
Bir yıllık enflasyon beklentisi şubat ayında yüzde 3,4 seviyesinde bulunuyordu.
UZUN VADELİ ENFLASYON BEKLENTİSİ DE YÜKSELDİ
Tüketicilerin yalnızca kısa vadeli değil, uzun vadeli fiyat beklentilerinde de artış görüldü.
Beş yıllık enflasyon beklentisi üç ay boyunca yüzde 3,3 seviyesinde kaldıktan sonra eylülde yüzde 3,4'e yükseldi.
Uzun vadeli beklentilerin 2024 yılında yüzde 2,8 ile yüzde 3,2 arasında seyretmiş olması, mevcut seviyenin geçmiş döneme göre yüksek kaldığını gösteriyor.
GELECEĞE İLİŞKİN BEKLENTİLER DAHA HIZLI BOZULDU
Michigan Üniversitesi verilerinin alt kalemleri tüketicilerin özellikle gelecek döneme ilişkin daha karamsar hale geldiğini gösterdi.
Tüketici Beklentileri Endeksi ağustostaki 51,5 seviyesinden 46,3'e geriledi.
Mevcut Ekonomik Koşullar Endeksi ise 51,9'dan 50,9'a düştü.
Böylece geleceğe ilişkin beklentilerdeki bozulma, mevcut ekonomik koşullara ilişkin değerlendirmeden daha belirgin oldu.
HANEHALKININ KİŞİSEL FİNANSA BAKIŞI ZAYIFLADI
Araştırmaya göre tüketicilerin hem mevcut hem de gelecek dönemde kişisel finansal durumlarına ilişkin değerlendirmeleri eylül ayında yaklaşık yüzde 10 kötüleşti.
Gıda, enerji ve günlük yaşam maliyetlerindeki artış, tüketicilerin satın alma güçlerine ilişkin endişelerini artırdı.
Michigan Üniversitesi Tüketici Araştırmaları Direktörü Joanne Hsu, yüksek fiyatlara ilişkin endişelerin artmaya devam ettiğini ve tüketicilerin ekonomik görünüm konusunda yılbaşına kıyasla daha kötümser olduğunu belirtti.
BENZİN FİYATLARI TÜKETİCİNİN GÜNDEMİNE GERİ DÖNDÜ
Tüketicilerin ekonomiye ilişkin değerlendirmelerinde enerji fiyatlarının ağırlığı da yeniden arttı.
Michigan Üniversitesi'nin araştırmasına göre ekonomi hakkında görüş bildiren katılımcıların yüzde 31'i eylül ayında benzin fiyatlarından kendiliğinden söz etti.
Artan akaryakıt fiyatlarının ulaşım maliyetlerinden gıda fiyatlarına kadar geniş bir alanda hanehalkı bütçelerini etkilemesi, kısa vadeli enflasyon beklentilerinin yükselmesinde de rol oynuyor.
BORSA İLE TÜKETİCİ ARASINDAKİ MAKAS AÇILIYOR
Tüketici güvenindeki tarihi zayıflık, ABD hisse senedi piyasalarındaki görünümle belirgin biçimde ayrışıyor.
Nasdaq Composite eylül ayının üçüncü haftasında yapay zekâ ve yarı iletken hisselerindeki yükselişin etkisiyle yeni bir rekor kapanış gerçekleştirdi. S&P 500 de tarihi zirvelerine yakın seviyelerde işlem gördü.
Buna karşılık Michigan Üniversitesi'nin tüketici güven endeksi araştırmanın başladığı 1952'den bu yana görülen en düşük seviyelere yakın seyrediyor.
Bu tablo, finansal piyasaların şirket kârları ve yapay zekâ yatırımlarına ilişkin güçlü beklentileri ile hanehalkının günlük yaşam maliyetlerine ilişkin değerlendirmeleri arasındaki farkı ortaya koyuyor.
TÜKETİM HARCAMALARI İÇİN KRİTİK GÖSTERGE
Tüketici güvenindeki düşüş doğrudan harcamaların da aynı oranda gerileyeceği anlamına gelmiyor.
Ancak tüketicilerin kişisel finans durumlarına ilişkin beklentilerinin bozulması ve yüksek enflasyon beklentilerinin kalıcı hale gelmesi, önümüzdeki dönemde isteğe bağlı harcamalar üzerinde baskı oluşturabilecek göstergeler arasında bulunuyor.
ABD ekonomisinin büyük bölümünün hanehalkı tüketimine dayanması nedeniyle tüketici güvenindeki gelişmeler, büyüme görünümü ve ABD Merkez Bankası'nın para politikası açısından yakından takip ediliyor.
Kaynak: University of Michigan Surveys of Consumers, Reuters, Yahoo Finance