Suudi Arabistan, Çin’in dolar ağırlıklı küresel ödeme sistemine alternatif olarak öne çıkardığı mBridge dijital ödeme platformundan ayrıldı. Financial Times’ın haberine göre Suudi Arabistan Merkez Bankası, projedeki kavram kanıtlama çalışmasını Mayıs 2025’te tamamladıktan sonra mBridge’deki katılımını sonlandırdı.
Suudi Arabistan, Çin’in sınır ötesi dijital ödemeler için geliştirdiği mBridge platformundaki katılımını sona erdirdi.
Financial Times’ın aktardığına göre Suudi Arabistan Merkez Bankası SAMA, merkez bankası dijital para birimlerine yönelik araştırmalarının bir parçası olarak 2023 yılında Uluslararası Ödemeler Bankası’nın (BIS) çatısı altında mBridge’e gözlemci üye olarak katıldı.
SAMA daha sonra 2024 yılında platform kapsamında bir kavram kanıtlama çalışmasının oluşturulmasına katkı sağladı.
SUUDİ ARABİSTAN PROJEYİ TAMAMLADI
Suudi Arabistan Merkez Bankası tarafından yapılan açıklamada, mBridge kapsamındaki kavram kanıtlama sürecinin 13 Mayıs 2025 tarihinde başarıyla tamamlandığı belirtildi.
Açıklamada, çalışmanın tamamlanmasının ardından SAMA’nın artık mBridge’e katılan üyeler arasında yer almadığı ifade edildi.
Financial Times’a konuşan bir kaynak da Suudi Arabistan Merkez Bankası’nın mBridge ile kamuoyu önünde ilişkilendirilmek istemediğini belirtti.
Suudi Arabistan’ın ABD’den gelen baskı nedeniyle projeden ayrılıp ayrılmadığı sorusuna yanıt veren başka bir kaynak ise daha geniş siyasi sonuçlar çıkarmanın “yanlış” olacağını söyledi.
BIS DE 2024’TE PROJEDEN AYRILMIŞTI
Uluslararası Ödemeler Bankası da Ekim 2024’te mBridge’den ayrılmıştı.
ABD’nin BIS üzerinde projeden çıkması yönünde lobi yaptığına ilişkin haberler yayımlanmış ancak BIS, mBridge çalışmalarındaki rolünü tamamladığını açıklamış ve kararın siyasi nedenlere dayandığı iddialarını reddetmişti.
MBRIDGE 2021’DE BAŞLATILDI
Çin tarafından 2021 yılında başlatılan mBridge, merkez bankalarının dijital para birimleri kullanarak blockchain teknolojisi üzerinden doğrudan sınır ötesi işlem gerçekleştirmesine imkan sağlamayı amaçlıyor.
Projeye başlangıçta Çin, Hong Kong, Tayland, Birleşik Arap Emirlikleri ve BIS dahil olmuştu.
Suudi Arabistan’ın daha sonra projeye katılması ise mBridge açısından önemli bir gelişme olarak değerlendirilmişti.
SUUDİ ARABİSTAN’IN KATILIMI NEDEN ÖNEMLİYDİ?
Suudi Arabistan, küresel petrol ticaretinde doların merkezi konumunun temel aktörlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Riyad’ın 1974 yılında petrolünü dolar üzerinden fiyatlandırmayı ve elde ettiği fazla gelirleri ABD varlıklarında değerlendirmeyi kabul etmesinin ardından oluşan sistem, zamanla “petrodolar” düzeninin temelini oluşturdu.
Petrolün küresel üretim ve ulaşım sistemindeki merkezi konumu, doların enerji ticaretinin yanı sıra diğer ticari işlemlerde de yaygınlaşmasına katkı sağladı.
Haberde, doların küresel işlemlerin yaklaşık yüzde 90’ında kullanıldığı belirtildi.
DOLARIN KÜRESEL KONUMU TARTIŞILIYOR
Doların küresel finans sistemindeki ağırlığı son yıllarda çeşitli ülkelerin alternatif ödeme sistemlerine yönelmesiyle daha fazla tartışılmaya başladı.
ABD’nin 2022 yılında Ukrayna’nın işgalinin ardından Rusya’yı dolar temelli finans sisteminden büyük ölçüde dışlayan yaptırımlar uygulaması, diğer ülkelerde de benzer yaptırımlarla karşılaşma endişesini artırdı.
Bu süreçte bazı merkez bankaları dolar cinsinden varlıklara bağımlılıklarını azaltırken altın alımlarını artırdı ve ABD Hazine tahvili pozisyonlarını düşürdü.
SUUDİ ARABİSTAN YUAN SEÇENEĞİNİ DEĞERLENDİRMİŞTİ
Suudi Arabistan daha önce Çin’e yaptığı bazı petrol satışlarının yuan üzerinden fiyatlandırılması ihtimalini değerlendirmişti.
İran ve Rusya da ABD yaptırımlarının etkisini azaltmak amacıyla Çin yuanını işlemlerinde kullanıyor.
Deutsche Bank, mart ayında yayımladığı bir değerlendirmede doların sınır ötesi ticaretteki hakimiyetinin büyük ölçüde petrodolar sistemine dayandığını belirtmişti.
Banka, küresel olarak ticareti yapılan petrolün büyük bölümünün dolar üzerinden fiyatlandırılıp faturalandırılmasının doların rezerv para konumunu desteklediğine dikkat çekti.
ÇİN YUANIN KULLANIMINI ARTIRMAYA ÇALIŞIYOR
Pekin yönetimi ise doların küresel sistemdeki ağırlığını azaltmak amacıyla diğer merkez bankalarıyla para takası anlaşmalarını genişletiyor ve önemli ticaret ortaklarıyla yuan üzerinden işlemleri teşvik ediyor.
mBridge de Suudi Arabistan ve BIS’in ayrılmasına rağmen kullanımını artırmaya devam ediyor.
Platforma son dönemde Makao da katıldı.
MBRIDGE İŞLEMLERİ 55 MİLYAR DOLARI AŞTI
Atlantic Council tarafından yılın başında yayımlanan bir rapora göre mBridge üzerinden gerçekleştirilen işlemlerin toplam hacmi 55 milyar doları aştı.
Bu rakam, 2022’den bu yana işlem hacminde yaklaşık 2 bin 500 katlık artışa işaret ediyor.
Atlantic Council’dan Alisha Chhangani, Reuters’a yaptığı değerlendirmede mBridge’in doların küresel hakimiyetine doğrudan meydan okumasının düşük ihtimal olduğunu ancak sistemin doların konumunu zaman içinde kademeli olarak aşındırabileceğini belirtti.