Nominal büyüme, ekonomide üretilen mal ve hizmetlerin parasal değerindeki değişimi güncel fiyatlarla gösterirken reel büyüme fiyat değişimlerinin etkisini ayırarak üretim hacmindeki değişimi ölçer. Bu nedenle yüksek fiyat artışlarının yaşandığı dönemlerde nominal ve reel büyüme birbirinden önemli ölçüde ayrılabilir.
Bir ekonominin parasal büyüklüğünün artması her zaman daha fazla mal ve hizmet üretildiği anlamına gelmez. Fiyatların yükselmesi de ekonominin cari fiyatlarla hesaplanan büyüklüğünü artırabilir.
NOMİNAL BÜYÜME NEYİ GÖSTERİR?
Nominal GSYH, belirli bir dönemde üretilen nihai mal ve hizmetlerin o dönemin fiyatları kullanılarak hesaplanan değeridir. Bu nedenle nominal GSYH'deki değişimde hem üretim miktarının hem de fiyatların etkisi bulunur.
Basit bir ekonomide yalnızca 100 adet ürün üretildiğini ve her birinin 10 liraya satıldığını düşünelim. Toplam üretim değeri 1.000 liradır. Ertesi yıl yine 100 adet ürün üretilirken fiyat 12 liraya çıkarsa nominal üretim değeri 1.200 liraya yükselir.
Nominal olarak ekonomi yüzde 20 büyümüş görünür ancak üretilen ürün sayısı değişmemiştir.
REEL BÜYÜME FİYAT ETKİSİNİ AYIRIR
Reel GSYH'nin amacı üretim miktarındaki değişimi fiyat hareketlerinden ayırmaktır. Bunun için ulusal hesaplarda fiyat ve hacim değişimlerini birbirinden ayıran yöntemler kullanılır.
Yukarıdaki örnekte üretim miktarı 100 adet olarak kaldığı için fiyat etkisi çıkarıldığında reel üretimde büyüme yoktur.
Eğer ikinci yıl üretim 105 adede çıkmışsa ekonomide gerçek üretim hacmi artmıştır. Reel büyüme bu miktar değişimini göstermeye çalışır.
EKONOMİK BÜYÜME DENİNCE HANGİSİ KASTEDİLİR?
Ekonomik performans değerlendirilirken kullanılan büyüme oranı genel olarak reel GSYH'deki değişime dayanır. Bunun nedeni, fiyat artışlarının ekonomik üretimde gerçek bir genişleme gibi görünmesini engellemektir.
Nominal GSYH ise ekonominin parasal büyüklüğünü, vergi tabanını, gelirleri veya borç gibi nominal büyüklüklerle yapılan karşılaştırmaları incelemek açısından önem taşır.
ENFLASYON İLE REEL BÜYÜME AYNI HESAP DEĞİLDİR
Nominal büyümeden tüketici enflasyonunu doğrudan çıkarmak her durumda resmi reel GSYH büyümesini vermez. GSYH ekonomide üretilen çok geniş bir mal ve hizmet grubunu kapsadığı için ulusal hesaplarda üretim yapısına uygun fiyat ve hacim ölçümleri kullanılır.
Bu nedenle reel büyüme hesapları tüketici fiyat endeksinden farklı bir kapsam ve metodolojiye dayanır.
Nominal ve reel göstergeler birlikte okunduğunda ekonominin parasal olarak ne kadar büyüdüğü ile gerçek üretim hacminin ne kadar değiştiği birbirinden ayrılabilir.