Stagflasyon, yüksek veya yükselen enflasyonun ekonomik durgunluk ve zayıf istihdam görünümüyle aynı dönemde yaşandığı ekonomik durumu ifade eder. Kavram, "stagnation" yani durgunluk ile "inflation" yani enflasyon kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Normal koşullarda güçlü talep hem ekonomik büyümeyi hem de fiyatları artırabilir. Ekonomi yavaşladığında ise talep zayıfladığı için fiyat baskılarının azalması beklenebilir. Stagflasyonda bu ilişki bozulur: ekonomi zayıflarken enflasyon yüksek kalabilir.
STAGFLASYON NASIL ORTAYA ÇIKAR?
Stagflasyonun tek bir nedeni yoktur. Büyük arz şokları en bilinen nedenlerden biridir.
Enerji, hammadde veya kritik girdilerin fiyatlarında sert artış yaşanması şirketlerin üretim maliyetlerini yükseltebilir. Firmalar bu maliyetlerin bir bölümünü fiyatlara yansıtırken üretimi azaltabilir. Böylece enflasyon yükselirken ekonomik faaliyet zayıflayabilir.
Verimlilik sorunları, üretim kapasitesindeki kısıtlar ve enflasyon beklentilerinin bozulması da stagflasyon koşullarına katkıda bulunabilir.
NEDEN PARA POLİTİKASI İÇİN ZORDUR?
Stagflasyon ekonomi politikası açısından zor bir denge yaratır.
Merkez bankası yüksek enflasyonu düşürmek amacıyla para politikasını sıkılaştırdığında finansman koşulları daha da sıkılaşabilir ve zaten zayıf olan ekonomik faaliyet üzerinde ilave baskı oluşabilir.
Buna karşılık ekonomik büyümeyi desteklemek amacıyla talebi güçlü biçimde artıran politikalar uygulanması mevcut enflasyon baskısını artırabilir.
STAGFLASYON NASIL ANLAŞILIR?
Tek bir ekonomik veri stagflasyonu göstermek için yeterli değildir. Enflasyonun seyriyle birlikte reel ekonomik büyüme, sanayi üretimi, işsizlik, istihdam, tüketim ve yatırım göstergeleri birlikte izlenir.
Ekonominin büyüme hızının belirgin biçimde zayıfladığı veya daraldığı bir ortamda fiyat artışlarının yüksek kalması stagflasyon riskinin değerlendirilmesinde temel göstergeler arasındadır.
STAGFLASYON RESESYONLA AYNI ŞEY Mİ?
Hayır. Resesyon ekonomik faaliyette yaygın ve belirgin gerilemeyi ifade eder. Resesyon sırasında enflasyon yüksek olmak zorunda değildir.
Stagflasyonun ayırt edici özelliği ise ekonomik durgunluk ile yüksek enflasyonun aynı anda görülmesidir. Bu nedenle kavram yalnızca büyüme verileriyle değil fiyat gelişmeleriyle birlikte değerlendirilir.