ABD ekonomisinde yatırımın ağırlık merkezi konuttan yapay zekâ altyapısına kayıyor. Enflasyondan arındırılmış verilere göre bilgi işlem ekipmanlarına yapılan yatırım 752 milyar dolara ulaşarak 748 milyar dolarlık konut yatırımını geçti. Büyük teknoloji şirketlerinin yıllık yapay zekâ altyapı harcamalarının ise kısa süre içinde 1 trilyon doları aşması bekleniyor.
Yaklaşık 20 yıl önce ABD ekonomisini önce sürükleyen, ardından büyük bir krizin merkezine yerleşen konut sektörünün yerini bu kez yapay zekâ yatırımları almaya başladı.
Büyük teknoloji şirketleri, yapay zekâ için gerekli veri merkezleri ve bilgi işlem altyapısını mümkün olduğunca hızlı büyütmek amacıyla yüz milyarlarca dolarlık yatırım gerçekleştiriyor.
Buna karşılık ABD konut piyasası, pandemi dönemindeki hızlı yükselişin 2022'de sona ermesinin ardından yüksek faizlerin etkisiyle büyük ölçüde durgun seyrediyor.
YATIRIM KONUTTAN BİLGİSAYARLARA KAYIYOR
San Francisco Fed Başkan Yardımcısı Adam Shapiro, ABD ekonomisinde önemli bir dönüşüm yaşandığına dikkat çekti.
Shapiro, yatırımların konut sektöründen bilgisayar ve bilgi işlem altyapısına doğru kaydığını belirterek, enflasyondan arındırılmış bilgi işlem ekipmanı harcamalarının artık konut yatırımlarının üzerine çıktığını söyledi.
ABD Ekonomik Analiz Bürosu verilerine göre reel özel konut sabit yatırımları ikinci çeyrekte 748 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.
Bu rakam, 2021'in başındaki zirvenin yüzde 18 altında bulunuyor.
Aynı dönemde bilgi işlem ekipmanlarına yönelik harcamalar ise yüzde 51 artarak 752 milyar dolara ulaştı.
Shapiro, ortaya çıkan tabloyu “Yapay zekâ yatırım patlaması devasa” sözleriyle değerlendirdi.
YÜKSEK FAİZ KONUTU VURUYOR
Konut yatırımları, borçlanma maliyetlerindeki artışa teknoloji yatırımlarına göre çok daha duyarlı.
ABD'de 30 yıllık gösterge mortgage faizleri yüzde 7'ye yaklaşırken, 10 yıllık Hazine tahvili getirileri de 2007'den bu yana en yüksek seviyelerine çıktı.
Yüksek faiz ortamı konut talebini ve yeni inşaat yatırımlarını baskılarken, yapay zekâ yatırımlarının faiz artışlarından aynı ölçüde etkilenmediği görülüyor.
Büyük teknoloji şirketleri, nakit rezervlerini kullanmanın yanı sıra yapay zekâ yatırımlarını finanse etmek için daha fazla borçlanmaya da başladı.
Google'ın ana şirketi Alphabet de yılın başlarında negatif nakit akışı bildirmişti.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de yapay zekâ şirketlerinin yüksek borçlanma maliyetlerine rağmen finansman sağlamaya devam ettiğine dikkat çekti.
Bessent, yapay zekâ altyapısına yapılan yatırımlardan beklenen getirilerin şirketler tarafından çok yüksek görüldüğünü, bu nedenle borçlanırken ödedikleri faizin ikinci planda kaldığını ifade etti.
ALTI DEV ŞİRKETTEN 2027’DE 1,3 TRİLYON DOLARLIK YATIRIM
Yapay zekâ harcamalarındaki artışın önümüzdeki dönemde daha da hızlanması bekleniyor.
S&P Global'in tahminlerine göre Alphabet, Amazon, Microsoft, Meta, Oracle ve SpaceX'in toplam sermaye harcamaları 2027 yılında 1,3 trilyon doları aşacak.
Aynı şirketlerin toplam yatırım harcamalarının 2025'te 470 milyar dolar, 2026'da ise 870 milyar dolar seviyesinde olması öngörülüyor.
Bu tahminler, yalnızca iki yılda söz konusu şirketlerin sermaye harcamalarının yaklaşık üç katına çıkabileceğine işaret ediyor.
S&P GLOBAL’DEN KAPASİTE FAZLASI UYARISI
Yapay zekâ yatırımlarındaki hızlı büyüme beraberinde bazı riskleri de getiriyor.
S&P Global, sektördeki sermaye harcamalarının gelirlerden daha hızlı arttığına dikkat çekerek, gelecekte yapay zekâ talebinin şirketlerin beklediği ölçüde gerçekleşmemesi durumunda aşırı kapasite sorunu yaşanabileceği uyarısında bulundu.
Kuruluş, 2028'i sektör açısından bir kırılma noktası olarak görüyor. Bu tarihten itibaren gelir büyümesinin hızlanması ve yatırım harcamalarının yataylaşması bekleniyor.
Ancak S&P'ye göre söz konusu altı büyük şirketin toplam faaliyet nakit akışı 2026 ve 2027 yıllarında negatif olacak.
VERİ MERKEZLERİNE TOPLUMSAL TEPKİ ARTIYOR
Yapay zekâ altyapısındaki hızlı genişleme, veri merkezlerine yönelik toplumsal tartışmaları da beraberinde getiriyor.
NBC News tarafından yapılan bir ankette kayıtlı seçmenlerin yüzde 64'ü, kendi bölgelerinde veri merkezi kurulmasını destekleyen bir adaya oy verme olasılıklarının daha düşük olacağını belirtti.
Yapay zekâ yatırımlarının hızla büyümesi, elektrik tüketimi ve teknoloji ürünlerinin maliyetleri üzerinden yaşam maliyetlerine ilişkin tartışmaların da bir parçası haline geldi.
Tüketiciler artan elektrik faturalarıyla karşı karşıya kalırken yeni akıllı telefon ve bilgisayar fiyatlarındaki yükseliş de hane bütçeleri üzerindeki baskıyı artırıyor.
KONUT PİYASASINDA “KİLİTLENME” ETKİSİ
ABD'de konut fiyatlarının birçok kişi için ulaşılması güç seviyelerde kalması da ekonomideki ayrışmayı daha görünür hale getiriyor.
Konut arzındaki artış fiyat baskısını hafifletebilecek olsa da mevcut evlerin piyasaya çıkışı sınırlı kalıyor.
Bunun temel nedenlerinden biri “kilitlenme etkisi” olarak adlandırılan durum. Düşük mortgage faizleriyle konut satın almış ev sahipleri, mevcut yüksek faiz ortamında bu avantajlarını kaybetmek istemedikleri için evlerini satmak konusunda isteksiz davranıyor.
YENİ KONUT İNŞAATI DA ZAYIFLIYOR
Yüksek faizler talebi baskılarken artan inşaat maliyetleri yeni konut üretimini de olumsuz etkiliyor.
ABD'de konut başlangıçları ağustos ayında yüzde 2,6 düşerek yıllıklandırılmış 1 milyon 275 bin seviyesine geriledi. Düşüşte çoklu konut projelerindeki gerileme etkili oldu.
Tek ailelik konut başlangıçları artmasına rağmen verilen inşaat izinlerinin azalması, önümüzdeki dönemde faaliyetlerin zayıf kalabileceğine işaret etti.
Ulusal Konut Üreticileri Birliği'nin açıkladığı verilere göre inşaatçı güveni de son bir yılın en düşük seviyesine indi.
Capital Economics ise yüksek ve artmaya devam eden borçlanma maliyetlerinin konut geliştiricilerini yatırım yapmaktan uzak tuttuğunu ve konut başlangıçlarındaki aşağı yönlü eğilimin henüz sona ermediğini belirtti.