Çin'de yapay zekâ teknolojilerinin kullanımını düzenlemeye yönelik 99 maddelik bir örnek yasa taslağı hazırlandı.
Çin'de yapay zekâ teknolojilerinin geliştirilmesi ve kullanımına ilişkin kapsamlı hukuki düzenleme çalışmaları devam ediyor.
Caixin Global'in 19 Ekim 2026 tarihli haberine göre Zhejiang Üniversitesi bünyesindeki hukuk ve dijital yönetişim araştırma kuruluşları, 99 maddeden oluşan örnek bir yapay zekâ yasa taslağı yayımladı.
Sekiz bölümden oluşan taslak, yapay zekâ sistemlerinin geliştirilmesinden piyasaya sunulmasına, kullanımından hizmet dışına çıkarılmasına kadar bütün yaşam döngüsüne ilişkin kurallar öneriyor.
SAĞLIKTA YAPAY ZEKÂ KARARLARINA İNSAN DENETİMİ
Taslağın önemli başlıklarından birini sağlık sektöründe kullanılan yapay zekâ sistemleri oluşturuyor.
Öneriye göre yapay zekâ destekli tıbbi kararların insan tarafından incelenmesi ve denetlenmesi gerekecek.
Sağlık alanının yanı sıra adalet, eğitim ve finans gibi bireylerin haklarını doğrudan etkileyen sektörler için de özel kurallar öngörülüyor.
Böylece yüksek etkili yapay zekâ uygulamalarında sistemlerin sorumluluklarının ve denetim mekanizmalarının belirlenmesi hedefleniyor.
TÜKETİCİYE OTOMATİK KARARA İTİRAZ HAKKI
Taslak, yapay zekâ sistemlerinin bireyler hakkında verdiği önemli kararlara karşı itiraz hakkı tanınmasını öneriyor.
Örneğin bir kişinin kredi, finansal hizmet veya başka bir önemli işlemle ilgili otomatik değerlendirmeye tabi tutulması durumunda, söz konusu kararın insan tarafından yeniden incelenmesinin talep edilebilmesi öngörülüyor.
Araştırmacılar, bireylerin yapay zekâ sistemleri tarafından gerçekleştirilen işlemler konusunda bilgilendirilmesine de önem veriyor.
ÇOCUKLAR VE YAŞLILAR İÇİN ÖZEL KORUMA
Hazırlanan metinde çocuklar, yaşlılar ve diğer hassas grupların yapay zekâ uygulamaları üzerinden manipüle edilmesine karşı hükümler bulunuyor.
Bu kapsamda kullanıcıların duygularından veya bilişsel özelliklerinden yararlanılarak kendi çıkarlarına aykırı kararlar almaya yönlendirilmesinin yasaklanması öneriliyor.
Yapay kimlikler ve yanıltıcı yöntemler kullanılarak tüketim kararlarının etkilenmesi de taslakta ele alınan konular arasında yer alıyor.
GELİŞTİRİCİLERE KAYIT TUTMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ
Yapay zekâ modellerini geliştiren ve hizmete sunan şirketlerin sistemlerin faaliyetlerine ilişkin kayıt tutması öngörülüyor.
Taslakta ayrıca modellerin eğitiminde telif hakkıyla korunan eserlerin kullanılması, yapay zekâ tarafından üretilen hatalı bilgilerin yol açabileceği zararlar ve sahte görüntülerden kaynaklanan sorumluluklar gibi konular da bulunuyor.
Araştırmacılar, geliştiricilerin sorumluluklarının sistemlerin özelliklerine ve kullanım alanlarına göre belirlenmesi gerektiğini savunuyor.
YAPAY ZEKÂ SİSTEMLERİNE KADEMELİ DENETİM
Zhejiang Üniversitesi Dijital Hukukun Üstünlüğü Enstitüsü Başkanı Sun Xiaoxia öncülüğünde hazırlanan taslakta sistemin yetenekleri, zekâ düzeyi ve yerine getirdiği görevin niteliğine dayanan bir değerlendirme yaklaşımı öneriliyor.
Bu yöntemle farklı risk düzeylerine sahip yapay zekâ uygulamalarına farklı yükümlülükler getirilmesi amaçlanıyor.
Taslak, küçük işletmelerin yükümlülüklerinin uygulanmasında belirli esneklikler tanınmasını da içeriyor.
HENÜZ YÜRÜRLÜĞE GİRMİŞ BİR YASA DEĞİL
Zhejiang Üniversitesi araştırmacıları tarafından yayımlanan metin, Çin hükümetince kabul edilmiş bir yasa niteliği taşımıyor.
Çin Adalet Bakanlığı daha önce 2026 yılında ulusal yapay zekâ mevzuatına yönelik çalışmaları hızlandıracağını açıklamıştı.
Üniversite tarafından hazırlanan 99 maddelik taslak, bu alandaki hukuki düzenleme tartışmalarına katkı sunmak amacıyla yayımlandı.
Metinde önerilen yükümlülüklerin yürürlüğe girmesi, Çin'in resmî yasama sürecinde alınacak kararlara bağlı olacak.