Ekonomik güven endeksi, tüketicilerin ve farklı sektörlerdeki üreticilerin ekonomiye ilişkin değerlendirme, beklenti ve eğilimlerini tek göstergede özetleyen bileşik bir endekstir. Türkiye'de TÜİK tarafından yayımlanan endekste 100'ün üzerindeki değerler genel ekonomik duruma ilişkin iyimserliği, 100'ün altındaki değerler ise kötümserliği ifade eder.
Ekonomide güven tek bir grubun beklentilerinden oluşmaz. Hanehalkının maddi durum ve harcama beklentileri ile sanayi, hizmet, perakende ticaret ve inşaat sektörlerindeki işletmelerin değerlendirmeleri farklılaşabilir.
Ekonomik güven endeksi bu farklı alanlardaki eğilimleri ortak bir göstergede bir araya getirmeyi amaçlar.
EKONOMİK GÜVEN ENDEKSİ NASIL OLUŞTURULUR?
TÜİK metodolojisine göre ekonomik güven endeksi beş temel güven göstergesinin alt endekslerinden oluşturulur.
Bunlar tüketici güven endeksi, hizmet sektörü güven endeksi, perakende ticaret sektörü güven endeksi, inşaat sektörü güven endeksi ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yayımlanan reel kesim yani imalat sanayi güven endeksidir.
Seçilen alt endeksler belirlenen ağırlıklarla bir araya getirilerek ekonomik güven endeksi hesaplanır.
100 SEVİYESİ NEDEN ÖNEMLİ?
Ekonomik güven endeksi 0 ile 200 arasında değer alabilir. Endeksin 100'den büyük olması genel ekonomik duruma ilişkin iyimserliği, 100'den küçük olması ise kötümserliği gösterir.
Ancak 100 seviyesi ekonomik büyümenin sıfır olduğu veya ekonominin 100'ün altında mutlaka daraldığı anlamına gelmez. Güven endeksi ekonomik üretim miktarını değil, anketlerden elde edilen değerlendirme ve beklentileri ölçer.
ENDEKS NEDEN AYDAN AYA DEĞİŞİR?
Tüketicilerin mali durum beklentileri, işletmelerin siparişleri, satışları, istihdam planları ve sektörel faaliyet değerlendirmeleri zaman içinde değişebilir. Bu değişimler güven göstergelerine yansır.
Ekonomik güven endeksindeki hareketin kaynağını anlamak için yalnızca manşet değere değil, endeksi oluşturan tüketici, reel kesim, hizmet, perakende ve inşaat göstergelerine de bakmak gerekir.
EKONOMİK GÜVEN BÜYÜMEYİ ÖLÇER Mİ?
Hayır. Ekonomik güven endeksi GSYH, sanayi üretimi veya perakende satışlar gibi gerçekleşmiş ekonomik faaliyeti doğrudan ölçmez.
Endeksin temel işlevi tüketici ve üreticilerin mevcut duruma ilişkin değerlendirmelerini ve geleceğe yönelik eğilimlerini topluca izlemektir. Bu nedenle ekonomik faaliyetin analizinde üretim, istihdam, tüketim ve yatırım göstergeleriyle birlikte değerlendirilir.
Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Ekonomik Güven Endeksi metodolojisi; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB).