Emeklilik yatırım fonu, Bireysel Emeklilik Sistemi kapsamında katılımcıların katkı paylarını değerlendirmek amacıyla oluşturulan ve profesyonel olarak yönetilen yatırım fonudur. Bu fonlar, emeklilik şirketleri tarafından kurulur ve yetkili portföy yönetim şirketleri tarafından yönetilir. Fonların getirisi, portföylerinde bulunan finansal varlıkların performansına bağlıdır.
BES'e yatırılan katkı payları, katılımcının seçtiği emeklilik yatırım fonlarının katılma paylarına dönüştürülür.
Katılımcının birikimi, sahip olduğu fon paylarının sayısı ve bu payların birim değeri üzerinden hesaplanır.
EMEKLİLİK YATIRIM FONLARI NASIL ÇALIŞIR?
Emeklilik şirketleri, ilgili düzenlemeler çerçevesinde farklı yatırım stratejilerine sahip emeklilik fonları kurabilir.
Fon portföyleri, yetkili portföy yönetim şirketleri tarafından belirlenen yatırım stratejisi ve mevzuat sınırları içinde yönetilir.
Portföydeki finansal araçların değer değişimleri, faiz gelirleri ve diğer yatırım sonuçları fonun toplam değerine yansır.
Fonun toplam değerindeki değişim de birim katılma payı fiyatını etkiler.
EMEKLİLİK FONLARI HANGİ VARLIKLARA YATIRIM YAPAR?
Emeklilik yatırım fonları, yatırım stratejilerine göre farklı finansal araçlara yatırım yapabilir.
Bu araçlar arasında hisse senetleri, devlet tahvilleri, özel sektör borçlanma araçları, para piyasası araçları, altın ve diğer kıymetli madenler bulunabilir.
Katılım esaslı emeklilik fonları ise kendi yatırım ilkelerine uygun finansal araçlardan portföy oluşturur.
Her fonun yatırım yapabileceği varlıklar ve portföy sınırlamaları ilgili fon belgelerinde açıklanır.
EMEKLİLİK FONU İLE YATIRIM FONU ARASINDAKİ FARK NEDİR?
Her iki fon türü de yatırımcıların kaynaklarının profesyonel olarak yönetilen portföylerde değerlendirilmesini sağlar.
Ancak emeklilik yatırım fonları BES kapsamında faaliyet gösterir ve katılımcıların emeklilik hesaplarıyla bağlantılıdır.
Normal yatırım fonları ise kendi katılma payı alım satım esaslarına göre yatırımcılara sunulur.
Emeklilik fonlarının birikimlerinin sistemden çekilmesi, BES sözleşmesinin koşullarına ve ilgili düzenlemelere tabidir.
EMEKLİLİK FONLARINDA GETİRİ GARANTİSİ VAR MI?
Emeklilik yatırım fonlarının getirisi garanti değildir.
Örneğin hisse senedi ağırlıklı bir emeklilik fonu, pay piyasalarındaki düşüşlerden etkilenebilir.
Borçlanma araçlarına yatırım yapan fonlar ise faiz oranlarındaki değişimlerden ve portföylerindeki menkul kıymetlerin fiyat hareketlerinden etkilenebilir.
Bu nedenle farklı emeklilik fonlarının risk ve getiri özellikleri birbirinden ayrılır.
EMEKLİLİK FONU VARLIKLARI NASIL KORUNUR?
Emeklilik yatırım fonlarının malvarlığı, emeklilik şirketinin kendi malvarlığından ayrı tutulur.
Fon varlıkları, ilgili mevzuat çerçevesinde yetkili saklama kuruluşlarında saklanır.
Bu hukuki ayrım, fon varlıklarının emeklilik şirketinin kendi borçları için kullanılmasını önlemeye yönelik koruma sağlar.
Ancak malvarlığının ayrı tutulması, yatırım fonunun piyasa koşullarından kaynaklanan zararlarını ortadan kaldırmaz.
EMEKLİLİK FONU NASIL DEĞİŞTİRİLİR?
BES katılımcıları, mevzuatta belirlenen koşullarla fon dağılımlarını değiştirebilir.
Fon değişikliği, mevcut birikimlerin farklı emeklilik fonlarına aktarılmasını veya sonraki katkı paylarının dağılımının değiştirilmesini sağlayabilir.
BEFAS kapsamında uygun fonlar aracılığıyla farklı emeklilik şirketlerinin fonlarına da erişim mümkündür.
Fonların geçmiş performansları, risk değerleri ve giderleri ilgili bilgilendirme belgelerinden incelenebilir.
Kaynak: Sermaye Piyasası Kurulu, Emeklilik Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber; Emeklilik Gözetim Merkezi, Katılımcı Bilgilendirme Rehberi.