Halka arz, sermaye piyasası araçlarının satın alınması için halka çağrıda bulunulması ve bu çağrı kapsamında satış gerçekleştirilmesidir. Şirketlerin paylarını ilk kez halka sunması, payların halka arzının en bilinen örneklerinden biridir. Halka arz yoluyla yatırımcılar şirketin ortaklık paylarını satın alabilir.
Şirketlerin halka açılması sermaye piyasalarının önemli finansman mekanizmalarından biridir. Ancak halka arzda satılan payların yeni çıkarılan paylar mı yoksa mevcut ortakların sahip olduğu paylar mı olduğu, sağlanan kaynağın kime aktarılacağını belirler.
HALKA ARZ NASIL GERÇEKLEŞİR?
Türkiye'de paylarını halka arz etmek isteyen şirketler ilgili mevzuat kapsamında gerekli hazırlıkları yapar ve Sermaye Piyasası Kuruluna başvurur.
Halka arz sürecinde şirketin faaliyetleri, finansal durumu, ortaklık yapısı, riskleri ve satışa sunulacak paylara ilişkin bilgileri içeren izahname hazırlanır.
İzahname, yatırımcıların halka arz edilen paylar hakkında bilgi edinmesini sağlayan temel kamuyu aydınlatma belgelerinden biridir.
SPK ONAYI NE ANLAMA GELİR?
Sermaye Piyasası Kurulu, izahnameyi mevzuatta belirlenen standartlar çerçevesinde inceler.
İzahname onayı, belgede yer alan bilgilerin tutarlı, anlaşılabilir ve belirlenen standartlara göre eksiksiz olup olmadığına ilişkin inceleme sürecini kapsar.
Ancak SPK'nın izahnameyi onaylaması, halka arz edilen payların fiyatının yükseleceği veya yatırımcının kazanç sağlayacağı anlamına gelmez.
SERMAYE ARTIRIMI VE ORTAK SATIŞI ARASINDAKİ FARK NEDİR?
Halka arzda iki temel yöntem bulunabilir: sermaye artırımı yoluyla yeni payların satılması ve mevcut ortakların sahip olduğu payların satılması.
Sermaye artırımı yoluyla halka arzda şirket yeni pay ihraç eder. Bu payların satışından elde edilen kaynak şirkete aktarılır.
Ortak satışında ise mevcut bir ortak elindeki payların bir bölümünü yatırımcılara satar. Bu durumda satış geliri, ilgili masraflar dikkate alınarak paylarını satan ortağa gider.
Bir halka arzda her iki yöntem birlikte de kullanılabilir.
HALKA ARZ FİYATI NASIL BELİRLENİR?
Halka arz fiyatının belirlenmesinde şirketin finansal durumu, faaliyetleri, geleceğe ilişkin varsayımlar, benzer şirketlerin piyasa değerlemeleri ve kullanılan değerleme yöntemleri dikkate alınabilir.
Halka arz fiyatına ilişkin çalışmalar ve ilgili açıklamalar halka arz belgelerinde yer alır.
Belirlenen halka arz fiyatı, payların daha sonra borsada aynı fiyattan işlem göreceğini garanti etmez.
TALEP TOPLAMA NEDİR?
Talep toplama, halka arz edilen payları satın almak isteyen yatırımcıların belirlenen koşullarla taleplerini ilettiği süreçtir.
Talep toplama ve satış yöntemleri ilgili düzenlemelere ve halka arzın özelliklerine göre farklılaşabilir.
Toplam talebin satışa sunulan pay miktarını aşması halinde yatırımcılara talep ettiklerinden daha az pay tahsis edilebilir. Dağıtım esasları halka arz belgelerinde açıklanır.
HALKA ARZDAN SONRA NE OLUR?
Halka arz sürecinin tamamlanmasının ardından gerekli koşulları sağlayan şirket payları borsada işlem görmeye başlayabilir.
Bu aşamadan sonra payların fiyatı piyasadaki alım ve satım emirleriyle oluşur. Şirketin finansal sonuçları, kamuyu aydınlatma açıklamaları ve piyasa koşulları fiyat hareketlerini etkileyebilir.
Halka arz, yatırımcılara ortaklık imkânı sunar ancak sermaye piyasalarındaki fiyat riskini ortadan kaldırmaz.
Kaynak: Sermaye Piyasası Kurulu, İzahname ve İhraç Belgesi Tebliği ile Sermaye Piyasası Araçlarının Satışı Tebliği; Borsa İstanbul, Pay Piyasası.