Risk primi, yatırımcının daha güvenli kabul edilen bir alternatife kıyasla ek risk üstlenmek için talep ettiği ilave beklenen getiridir. Bir yatırımın geri ödenmeme, fiyat kaybı, likidite veya başka belirsizlikler taşıması durumunda yatırımcı bu riskleri üstlenmenin karşılığında daha yüksek getiri talep edebilir.
Finans piyasalarında bütün borçluların veya varlıkların aynı faiz ve getiriyle fiyatlanmamasının temel nedenlerinden biri risk farklılıklarıdır.
RİSK PRİMİ NASIL DÜŞÜNÜLÜR?
Basitleştirilmiş biçimde yatırımcıya iki seçenek sunulduğunu düşünelim. Birinci yatırımın geri ödeme riskinin çok düşük olduğu, ikinci yatırımın ise daha belirsiz olduğu varsayılsın.
İki yatırım tamamen aynı getiriyi sunuyorsa yatırımcı daha riskli olanı tercih etmek için yeterli ekonomik teşvike sahip olmayabilir. Riskli yatırımın cazip hale gelmesi için yatırımcı daha yüksek bir beklenen getiri talep edebilir.
Güvenli kabul edilen getiri ile riskli yatırım için talep edilen getiri arasındaki ek bölüm risk primi olarak düşünülebilir.
ÜLKE RİSK PRİMİ NEDİR?
Ülkeler borçlanırken yatırımcılar kamu maliyesi, dış finansman koşulları, ekonomik görünüm, kurumlar ve borcun geri ödenmesine ilişkin riskleri fiyatlayabilir.
Riskin daha yüksek algılanması durumunda yatırımcılar benzer vadeli daha güvenli bir borçlanma aracına göre daha yüksek getiri talep edebilir.
Bu ek getiri farkının bir bölümü ülke risk primiyle ilişkilendirilebilir.
CDS İLE RİSK PRİMİ AYNI ŞEY Mİ?
Günlük ekonomi dilinde ülke CDS primi sıklıkla "risk primi" olarak adlandırılır. Ancak teknik açıdan risk primi daha geniş bir kavramdır.
CDS belirli kredi olaylarına karşı koruma sağlayan türev sözleşmenin fiyatıdır. Risk primi ise yatırımcının risk üstlenmesi karşılığında talep ettiği ek beklenen getiriyi ifade eden genel finans kavramıdır.
RİSK PRİMİNİ NELER ETKİLER?
Borçlunun mali yapısı, borç seviyesi, geri ödeme kapasitesi ve ekonomik görünüm risk değerlendirmesinde etkili olabilir.
Bunun yanında küresel piyasa koşulları da önemlidir. Yatırımcıların riskten kaçınmasının arttığı dönemlerde aynı ülke veya şirketin temel göstergeleri değişmese bile riskli varlıklar için talep edilen prim yükselebilir.
RİSK PRİMİ SABİT MİDİR?
Hayır. Risk primi piyasa koşulları ve yatırımcı beklentileri değiştikçe hareket edebilir.
Bu nedenle risk primi yalnızca borçlunun ekonomik durumunu değil, yatırımcıların risk taşıma isteğini ve küresel finansal koşulları da yansıtabilir.
Kaynak: Uluslararası Para Fonu (IMF), Global Financial Stability Report terminolojisi ve finansal risk literatürü.