Serbest fon, katılma payları yalnızca mevzuatta tanımlanan nitelikli yatırımcılara satılabilen ve geleneksel yatırım fonlarına göre farklı portföy yönetim kurallarına tabi olabilen yatırım fonu türüdür. Serbest fonlar, yatırım stratejilerine bağlı olarak çeşitli finansal araçlara ve işlem yöntemlerine yatırım yapabilir. Ancak serbest fon statüsü, fonun risksiz olduğu veya mutlaka yüksek getiri sağlayacağı anlamına gelmez.
Türkiye'de serbest fonlar, Sermaye Piyasası Kurulunun yatırım fonlarına ilişkin düzenlemeleri kapsamında kurulur ve yönetilir.
SERBEST FONLAR NASIL ÇALIŞIR?
Serbest fonların portföyleri, fonun yatırım stratejisi ve ilgili mevzuat çerçevesinde yönetilir.
Geleneksel yatırım fonlarına uygulanan bazı portföy yoğunlaşma kuralları ve risk limitleri serbest fonlarda farklılaşabilir.
Bu yapı, fon yöneticilerine çeşitli yatırım stratejileri uygulama olanağı sağlayabilir.
Ancak serbest fonlar da sermaye piyasası mevzuatına, kamuyu aydınlatma yükümlülüklerine ve kendileri için geçerli düzenlemelere tabidir.
SERBEST FONLARA KİMLER YATIRIM YAPABİLİR?
Serbest fonların katılma payları yalnızca nitelikli yatırımcılara satılabilir.
Nitelikli yatırımcı, sermaye piyasası mevzuatında belirlenen koşulları sağlayan kişi veya kuruluşları ifade eder.
Bu statünün belirlenmesinde yatırımcının profesyonel niteliği veya ilgili düzenlemelerde aranan finansal varlık koşulları gibi ölçütler kullanılabilir.
Nitelikli yatırımcı statüsüne ilişkin eşikler ve uygulama esasları düzenleyici kararlarla değiştirilebilir.
SERBEST FONLAR HANGİ VARLIKLARA YATIRIM YAPAR?
Serbest fonlar, yatırım stratejilerine ve geçerli kurallara bağlı olarak hisse senetleri, borçlanma araçları, kıymetli madenler, yabancı finansal araçlar ve türev ürünlere yatırım yapabilir.
Bazı serbest fonlar belirli sektörlere veya varlık gruplarına yoğunlaşırken bazıları daha geniş bir yatırım stratejisi izleyebilir.
Bu nedenle bütün serbest fonların aynı varlıklara yatırım yaptığı söylenemez.
SERBEST FONLARDA KALDIRAÇ KULLANILABİLİR Mİ?
Serbest fonlar, yatırım stratejileri ve mevzuatın izin verdiği koşullar çerçevesinde kaldıraç yaratan işlemler gerçekleştirebilir.
Kaldıraç, fonun belirli bir özkaynak büyüklüğüne kıyasla daha yüksek tutarda finansal risk üstlenmesine neden olabilir.
Bu tür işlemler hem kazançların hem de zararların büyümesine yol açabilir.
Ancak her serbest fonun kaldıraç kullandığı veya aynı düzeyde risk taşıdığı varsayılamaz.
SERBEST FONLARDA LİKİDİTE RİSKİ VAR MI?
Serbest fonların katılma paylarının alım satım koşulları, fonun yapısına ve yatırım stratejisine göre farklılaşabilir.
Bazı fonlarda pay fiyatı günlük hesaplanmayabilir veya satış talimatından sonra nakdin ödenmesi daha uzun sürebilir.
Fonun portföyünde likiditesi düşük varlıkların bulunması da nakde dönüş sürecini etkileyebilir.
SERBEST FONLARDA ÜCRETLER NASIL BELİRLENİR?
Serbest fonlarda yönetim ücreti ve diğer giderler bulunabilir. Bazı fonlarda belirlenen koşullara bağlı performans ücreti de uygulanabilir.
Fonun ücret yapısı, yatırım stratejisi, riskleri ve alım satım esasları ilgili bilgilendirme belgeleri ile Kamuyu Aydınlatma Platformu açıklamalarında yer alır.
Serbest fonların portföy sınırlamaları ve kamuyu aydınlatma esasları zaman içinde düzenleyici değişikliklere konu olabilir.
Kaynak: Sermaye Piyasası Kurulu, Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği; Serbest Fonlara İlişkin Düzenlemeler; Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber.