Tahvil, devletlerin, şirketlerin veya diğer kuruluşların finansman sağlamak amacıyla ihraç ettiği borçlanma aracıdır. Tahvili satın alan yatırımcı ihraççıya borç vermiş olur; ihraççı ise sözleşme koşullarına göre faiz veya başka getiriler ödemeyi ve vade sonunda anaparayı geri ödemeyi taahhüt eder.
Tahviller sermaye piyasalarının temel borçlanma araçları arasındadır. Devletler bütçe ve finansman ihtiyaçları, şirketler ise yatırımlarını veya faaliyetlerini finanse etmek amacıyla tahvil ihraç edebilir.
TAHVİL NASIL ÇALIŞIR?
Bir tahvilin nominal değeri, vadesi ve varsa kupon oranı ihraç koşullarında belirlenir.
Örneğin nominal değeri 1.000 lira olan ve yıllık yüzde 10 sabit kupon ödeyen varsayımsal bir tahvil yılda 100 lira kupon ödemesi yapabilir. Vade sonunda da sözleşme koşullarına göre anapara geri ödenir.
Gerçek tahvillerde kupon ödeme sıklığı ve diğer koşullar farklı olabilir.
KUPON FAİZİ NEDİR?
Kupon oranı, tahvilin nominal değeri üzerinden yapılacak faiz ödemesini belirleyen orandır.
Sabit kuponlu tahvilde bu oran tahvilin ömrü boyunca değişmeyebilir. Değişken faizli tahvillerde ise kupon ödemesi belirli bir referans faiz veya endekse bağlı olarak dönemsel biçimde yeniden hesaplanabilir.
KUPON FAİZİ İLE TAHVİL GETİRİSİ AYNI MI?
Hayır. Bu ayrım tahvilleri anlamanın temel noktalarından biridir.
Kupon oranı tahvilin nominal değeri üzerinden yaptığı ödemeyi gösterirken yatırımcının elde edeceği getiri tahvili hangi fiyattan aldığına da bağlıdır.
Nominal değeri 1.000 lira olan ve yılda 100 lira kupon ödeyen tahvil 1.000 liradan alınırsa cari getiri yüzde 10'dur. Aynı tahvilin piyasa fiyatı 800 liraya düşerse 100 liralık kupon yeni alıcı açısından daha yüksek bir cari getiri oluşturur.
TAHVİLİN PİYASA FAİZİ NASIL OLUŞUR?
Tahvilin piyasa getirisi arz ve talep koşulları içinde belirlenir. Piyasadaki genel faiz düzeyi, enflasyon beklentileri, tahvilin vadesi, ihraççının kredi riski ve likidite koşulları fiyat üzerinde etkili olabilir.
Yeni tahviller piyasadaki faiz koşullarına yakın getirilerle ihraç edilirken daha önce çıkarılmış sabit kuponlu tahvillerin fiyatı yeni faiz koşullarına uyum sağlamak amacıyla değişebilir.
VADEYE KADAR GETİRİ NEDİR?
Vadeye kadar getiri, tahvilin mevcut piyasa fiyatı, kupon ödemeleri, vade sonunda yapılacak anapara ödemesi ve kalan vadesini birlikte dikkate alan getiri ölçüsüdür.
Bu nedenle yalnızca kupon oranına bakmak tahvilin piyasadaki gerçek getiri düzeyini anlamak için yeterli olmayabilir.
Kaynak: ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC) Investor.gov, tahvil ve sabit getirili menkul kıymetler eğitim materyalleri.